Domheid is niet uit te roeien zonder de mens uit te roeien

Wie: morosoof Matthijs van Boxsel.

Waarom: morgen verschijnt bij uitgeverij Querido Deskundologie of Domheid als levenskunst.

‘Domgeer’ Matthijs van Boxsel schreef de Encyclopedie van de Domheid. Foto Bob van der Have Have, Bob van der

„De mens onderscheidt zich van het dier door zijn zelfdestructieve domheid.” ‘Domgeer’ Matthijs van Boxsel doet weer van zich spreken. Vijf jaar na Morosofie, een veelgeprezen catalogus van de mooiste waanideeën uit het Nederland van de vorige eeuw, verschijnt morgen Deskundologie of Domheid als levenskunst.

In dit zesde deel van zijn levenswerk De Encylopedie van de Domheid beschrijft Van Boxsel de feestelijke manieren waarop de mens met zijn domheid in het reine probeert te komen. „Dieren hebben nog instinct tot zelfbehoud”, zegt hij. „Alleen de mens is bereid zichzelf en zijn soort omwille van een waanidee over geloof, natie of sekse, op het spel te zetten.”

Het is deze zelfdestructieve domheid die de mens dwingt om intelligentie te ontwikkelen, stelt Van Boxsel. „Elke dag bedenken we nieuwe strategieën om de domheid te bedwingen. Al die strategieën tezamen vormen onze beschaving.” Maar een garantie tot zelfbehoud levert die afgedwongen intelligentie niet op. „Sterker nog, intelligentie zet domheid vaak kracht bij.”

Voorbeelden? Neem de verende sportschoen, zegt hij. Die ontlast knieën maar zorgt tegelijk voor extra heupslijtage. „Joggers kunnen langer doorhollen, maar in de VS zijn nu wel extra heupchirurgen nodig.”

Airconditioning die de atmosfeer opwarmt, zonnebrandcrème die huidkanker veroorzaakt – voorbeelden te over, zegt Van Boxsel met een lach. „Domheid is niet uit te roeien zonder de mens uit te roeien. Onze enige uitweg is steeds nieuwe strategieën bedenken om de domheid het hoofd te bieden. Zo bezien is domheid de motor van de beschaving.”

Wat begon als een zolderkameruitgave in kleine oplaag is inmiddels uitgegroeid tot een wereldomspannend project. In acht landen, van de Verenigde Staten tot Zuid-Korea, zijn al vertalingen van zijn studies verschenen. Binnenkort kunnen ook Grieken, Japanners en Chinezen kennis nemen van zijn encyclopedische kennis van de domheid.

Domheid is internationaal, zegt Van Boxsel. „Geen mens is intelligent genoeg om zijn eigen domheid te begrijpen.”

Arjen Ribbens