De mannen van staal

Dat de verhoudingen in de wereldeconomie sterk veranderen, is bekend. Maar dat het grootste Europese staalconcern eerst belaagd wordt door een rivaal met Indiase wortels om daarna zijn toevlucht te zoeken bij een Russische partner, onderstreept op dramatische wijze hoe de macht aan het verschuiven is. In januari dit jaar werd vooral het Franse establishment geschokt door een bod van Mittal Steel op Arcelor, een pan-Europees maar in wezen francofoon staalconcern, dat is ontstaan uit een consolidatie van de Europese staalsector. Mittal zelf, dat na een snelle wereldwijde expansie een van de toonaangevende staalproducenten werd, wordt volledig gedomineerd door de Indiase Mittal-familie.

De reactie op het bod van Mittal zei destijds veel over het gebrekkige zelfvertrouwen in Europa. De Franse en Luxemburgse premiers kwamen eraan te pas om de toenadering af te wijzen. Ook nadat Mittal zijn aanvankelijke bod verhoogde, en daarmee een deel van de formele kritiek wegnam dat het Arcelor te laag waardeerde, bleef de weerstand groot. Er is kennelijk naarstig gezocht naar een alternatief.

De reddende engel is nu gevonden: het staalconcern Severstal, een van de industriële kolossen die in Rusland zijn ontstaan tijdens het wilde kapitalisme van de jaren negentig. Volgens Arcelor waardeert de voorgestelde transactie, waarbij Severstal wordt ingebracht in ruil voor een derde van de aandelen Arcelor, het Europese staalconcern op 44 euro per aandeel. Dat is het dubbele van wat het op de beurs waard was voordat Mittal met zijn eerste bod kwam. De Serverstal-deal zou daarmee een 20 procent hogere prijs behelzen dan het jongste bod van Mittal.

De beurzen geloofden daar vanmorgen weinig van, en waardeerden Arcelor met ruim 4 procent af, tot een koers van 32,60 euro. Financiële overwegingen dienen uiteraard zwaar te tellen bij de beoordeling van fusies en overnames. Maar het establishment rond Arcelor heeft formeel vooral een punt gemaakt van het ondernemingsbestuur bij Mittal. Een door één familie beheerst bedrijf zou niet goed zijn als nieuwe eigenaar van Arcelor, ook niet als de Mittals na de deal een krappe minderheid van 48 procent in handen zouden houden van de nieuwe combinatie. Maar met wie laat Arcelor zich nu dan in? Severstal is voor 90 procent in handen van Aleksej Mordasjov, een van de tycoons die oprezen tijdens het roofkapitalisme vlak na de teloorgang van de Sovjet-Unie.

Mordasjov wordt aandeelhouder voor iets minder dan een derde deel in de nieuwe combinatie, krijgt het recht om zes van de achttien bestuursleden te benoemen, en wordt niet-uitvoerend voorzitter, een functie die zich het best laat vergelijken met die van president-commissaris. Of dat nu een vooruitgang is vergeleken met het Mittal-scenario, is de vraag. Vooralsnog lijkt Arcelor zich vooral te hebben laten leiden door het motief dat alles beter is dan Mittal. En dat is op zijn best een gebrekkige afweging.