Argentinië viert de wederopstanding

Nieuw en zelfbewust: na een historisch diepe crisis viert Argentinië morgen de wederopstanding. Kirchner – president – feest mee.

Door onze correspondentMarcel Haenen

Aan het uitbundige decor wordt al maanden gesleuteld. Een massa van zo’n 150.000 mensen moet zich morgen op de nationale feestdag verdringen op het Plaza de Mayo in Buenos Aires. Ze vieren dat Néstor Carlos Kirchner drie jaar president is van Argentinië. En als klapstuk zal de 56-jarige leider tegenover een uitgelaten, met gratis vervoer aangeleverde mensenmassa, duidelijk maken dat het voor iedereen het beste is als hij in 2007 aan een nieuwe ambtstermijn begint.

Argentinië feest, massaler dan ooit en met grote woorden. Het land herdenkt morgen „de geboorte van het nieuwe vaderland”, zegt de leider van één van de radicale werklozengroepen (piqueteros) Emilio Pérsico. „Het primaat van de politiek is hersteld”, vertelt vriend van Kirchner en links parlementslid Miguel Bonasso. „We vieren dat de staat het weer voor het zeggen heeft en niet langer het grootkapitaal.”

Aanhoudende demonstraties, hongersnood en het bestormen van banken door mensen die hun spaarcenten door devaluatie in rook zagen opgaan. Dat was tot enkele jaren geleden het beeld van Argentinië. Maar sinds drie jaar heeft het land een jaarlijkse economische groei van gemiddeld negen procent. En door de enorme stijging van prijzen van grondstoffen op de wereldmarkt verdient het land via de export van landbouwproducten als nooit tevoren.

De president (bijnaam: de pinguïn uit Patagonië) voert een beleid dat geheel past binnen de links-nationalistische trend op het continent. Hij is van mening dat zijn voorgangers het land (38 miljoen inwoners) ten onrechte tot een exclusief lustoord voor een rijke elite, buitenlandse banken en het Internationale Monetaire Fonds (IMF) hadden gemaakt.

Om van verdere internationale bemoeienis af te zijn, loste hij in december 2005 in één keer de totale vordering van 10 miljard dollar af aan het IMF. En de particuliere obligatiehouders moesten het doen met een kwart van het geld dat ze Argentinië hadden geleend. Besparing 60 miljard dollar.

De zelfbewuste politiek heeft Kirchner populair gemaakt. In peilingen geniet hij 70 procent steun. Herverkiezing lijkt een formaliteit. „Kirchner heeft het door de crisis beschadigde ego van de Argentijnen hersteld. Het volk geniet van een president die agressief tekeer gaat tegen bijvoorbeeld de VS, Frankrijk en internationale financiële instellingen. Argentijnen geven traditioneel graag de schuld voor hun problemen aan anderen”, zegt Jorge Fontevecchia.

Fontevecchia is de grootste uitgever van tijdschriften in Argentinië. Zijn kantoor op de 14de etage van zijn glimmende concern Perfil geeft een fraai zicht op de hernieuwde bedrijvigheid in Buenos Aires. Ook al gaat het beter, de uitgever is geen fan van Kirchner. „De economie draait goed maar de democratie wordt fors beschadigd.”

Het voornaamste verwijt dat de Argentijnse president wordt gemaakt, betreft zijn autoritaire gedrag. De leider regeert per decreet, heeft nog nooit kabinetsberaad gehouden en maakt ruzie met iedereen die een andere mening heeft. „Kirchner is een ordinaire straatvechter. Als je het niet met hem eens bent, zwaait er wat”, zegt Fontevecchia.

Kirchner leeft in onmin met bijvoorbeeld al zijn voorgangers, de Kerk en vleesboeren. Journalisten die kritiek leveren, worden publiekelijk gehekeld. „En krijgen geen geld. Omdat de Perfil-media kritisch zijn, ontvangen we geen overheidspublicaties.” Pijnlijk in een land waar de overheid de grootste adverteerder is.

Hard voor rechts en onbegrijpelijk lief voor links is Kirchner volgens conservatieve tegenstanders. Het steekt hen dat een aantal vooraanstaande piqueteros – die regelmatig wegen blokkeren – is beloond met overheidsbanen. Piquetero Pérsico werkt op het kabinet van de gouverneur van Buenos Aires. En collega-activist Luis D’Elía, die vorig jaar een politiebureau totaal vernielde, is benoemd tot staatssecretaris voor Huisvesting.

Maar wat de critici autoritarisme noemen, is volgens de Kirchneristen gezonde daadkracht. „In dit land kun je de gevestigde belangen alleen aanpakken als je in staat bent keihard te strijden. Anders bereik je niets”, zegt Bonasso.

Wat hem betreft kon Kirchner niet meer stuk toen hij zijn presidentschap begon met een gevecht met het leger en het oude, in zijn ogen corrupte Hooggerechtshof. „Door nieuwe benoemingen van rechters zijn de amnestiewetten ingetrokken en worden militairen die een rol speelden tijdens de laatste dictatuur alsnog vervolgd. Dat is zijn grootste verdienste”, aldus Bonasso, die zelf gemarteld werd tijdens de ‘Vuile Oorlog’.

Volgens minister van Binnenlandse Zaken Fernández is het grote succes van Kirchner dat hij „een ontwricht land weer op de internationale kaart heeft gezet”. Maar oppositieleider Macri vindt dat Argentinië door toedoen van de president nog maar één bondgenoot heeft: Chávez. De buitenlandse banken zijn ingeruild voor de oliepresident van Venezuela die nu de Argentijnse obligaties koopt. Fontevecchia noemt dit een alliantie „met de rijke oom van Latijns- Amerika” die niet lang zal standhouden. „Argentijnen vinden Venezuela een primitief land.”

Na een mogelijke herverkiezing zal Kirchner volgens Fontevecchia en Bonasso de economie verder moeten versterken. Door de reputatie van wanbetaler schort het aan investeringen. Nog steeds leeft zo’n veertig procent van de bevolking onder de armoedegrens en is ruim elf procent werkloos.

Hoe het feestvarken er zelf over denkt, is moeilijk te achterhalen. Praten met journalisten doet hij zelden, als president heeft Kirchner zelfs nog nooit een persconferentie gegeven. Daar heeft hij, zegt hij, geen tijd voor. „Ik ben aan het werk voor het Argentijnse volk.”

    • Marcel Haenen