Oscillatoren en klikkende bollen

Mateusz Herczka: ‘Life Support System: Vanda’ Foto Jan Sprij Sprij, Jan

‘Electromagnetic Bodies’ tot 4 juni te in V2 en Tent, Rotterdam. Di-zo 11-18 uur. Inl.: www.V2.nl

Norman T.White is een Canadese ‘machinekunstenaar’. Op zijn website gebruikt hij de beeldspraak: ‘we fix toasters’. In de jaren zeventig richtte White op de kunstacademie in Toronto een elektronisch knutsellaboratorium op. Zijn invloed op interactiviteit en robotica is internationaal. Oud-studenten van hem geven nu les op Nederlandse kunstacademies, waar pas de laatste jaren meer technisch georiënteerd kunstonderwijs wordt gegeven.

De expositie Electromagnetic bodies toont werk van een groep Canadezen rond ‘vader’ White. Deze tentoonstelling, aangevuld met Nederlandse artiesten, is te zien in kunstcentra Tent en V2 te Rotterdam, op loopafstand van elkaar.

Het werk van White staat op een witte sokkel en is zo groot als een schoenendoos. Een blok elektronica, vier oscillatoren die uit fase zijn, waaraan twee slanke metalen buizen zijn bevestigd alsof er een tas staat met twee handvaten. Er schieten kleine bolletjes heen en weer langs deze metalen bogen, dit maakt een klikkend geluid – de vier oscillatoren induceren en bepalen de snelheid – deels voorspelbaar, deels niet. De schijnbare eenvoud van het ding, de nutteloze beweging van de heen en weer schietende ringetjes, fascineert (niets fijners dan machines die volledig zinloos zijn). Het werk heet Abacus, wat verwijst naar een telraam met een aantal vakken en staafjes met kralen.

Veel kunstwerken zijn resultaten van langdurig onderzoek, bijvoorbeeld naar het creëren van chaotische systemen via eenvoudige principes zoals bij White. In de voor de tentoonstelling gemaakte folder wordt uitgebreid verwezen naar de uitvinder Nikola Tesla (1856-1943). Tesla ontwikkelde het wisselstroomprincipe en de infrastructuur om een betrouwbaar elektriciteitsnet op te zetten. Het is niet vreemd dat kunstenaars geïntrigeerd zijn door deze excentrieke uitvinder, die tijdens zijn leven zowel met Marconi als Edison in conflict raakte.

Een van de zalen in Tent is ingericht als bioscoop. De film Sparks van AELAB is een videocompilatie over het leven van Tesla.

De expositie in Tent is wit en leeg met een aantal kleinere en grotere objecten, zoals een interactieve wand die reageert op geluid. De Nederlanders Daan Roosegaarde en Peter de Man ontwikkelde een soort in- en uitschuivende bijenkorf bestaande uit rondjes zo groot als een kopje. Deze cirkels schuiven via zuigers heen en weer als je gaat zingen of in je handen klapt. Bij hoge tonen reageert de elektromagnetische wand door de bovenste rijen ‘pixels’ te laten vibreren en klapperen.

Bij binnenkomst in V2 beland je in een tropische onderaardse kelder waar planten aan infusen en machines hangen. In de lucht op een rij, meterslang, zweven een reeks orchideeën van diverse leeftijden. Deze Vanda Hybrida van Mateusz Herczka, uitgelicht in het donker als betrof het een filmset, worden om de zoveel minuten besproeid met een dunne waterbries. De planten zijn gekoppeld aan een computer die hun ‘gedrag’ vastlegt en omzet in signalen. Achter de orchideeën is hiervan een interpretatie te zien op een videoscherm: een abstract beeld waarin geclusterde blokjes bewegen.