Nieuw boek van Saddam geen bestseller in Japan

Japan heeft de primeur van het nieuwste boek van – althans aan hem toeschreven – Saddam Hussein. Maar kopers staan voorlopig nog niet te dringen.

„Dit is niet zo maar een roman. Dit is een aanklacht. Een voorspelling.” Zo prijst de Japanse vertaalster het laatste boek van de afgezette Iraakse president Saddam Hussein aan. Het werk, oorspronkelijk getiteld Sterf, verrader, kwam eind vorige week in Japan uit onder de naam Dans van de duivel. Hiermee heeft Japan de wereldprimeur.

Het verhaal speelt zich zo'n 1.500 jaar geleden af aan de oevers van de Eufraat. Een stam raakt als gevolg van verraad en gebrek aan eensgezindheid zijn leiding kwijt aan een buitenstaander. Deze haalt het sterke volk van de Roma binnen om de stam geheel uit te buiten en van de rijkdommen twee grote torens te bouwen. De stamleden hervinden in de rampspoed hun gezamenlijke identiteit en keren zich in een partizanenstrijd tegen de vreemde bezetter. Onder aanvoering van een islamitische strijder worden de buitenlandse troepen verdreven en de twee torens door middel van een heldhaftige zelfmoordmissie in de as gelegd.

Er is weinig fantasie voor nodig om de impliciete verwijzingen naar het recente verleden te begrijpen. Voor de slechte verstaander wordt nog vermeld dat Saddam de laatste hand aan het werk legde op 18 maart 2003, vlak voor de Amerikaanse en Britse troepen Irak binnenvielen.

Het is moeilijk datering en auteurschap te staven. Zo is bekend dat voor eerdere romans van Saddam een heel team van ghostwriters werd ingeschakeld. Desalniettemin wordt Dans van de duivel gepresenteerd als de boodschap van een vooruitziend leider aan zijn volk om zich niet bij de nederlaag tegen een ogenschijnlijk sterkere vijand neer te leggen, en te volharden in het gewapende verzet voor de bevrijding van de buitenlandse onderdrukking.

Het manuscript zou door Saddams dochter Raghad naar Jordanië gesmokkeld zijn, waar zij de bescherming van de koninklijke familie geniet. De Jordaanse autoriteiten waren echter minder gediend van de opruiende boodschap van het boek en verboden publicatie.

De Japanse vertaalster en journaliste Itsuko Hirata onderhoudt goede contacten met de advocaten die Saddam in zijn huidige proces in Bagdad bijstaan, en kreeg zo het manuscript twee jaar geleden in handen. Zij verwachtte dat het boek een groot publiek zou bereiken; de opbrengst wilde zij aan Saddams verdediging doneren. Toen vertalingen uitbleven besloot zij zelf de pen ter hand te nemen. Hirata publiceerde eerder biografieën over Arafat en Gaddafi en schreef boeken over de islam, Irak, Palestina, Polisario en Franse zigeuners. In haar inleiding maakt Hirata van haar hart geen moordkuil. Zij heeft geen enkele moeite mee te gaan in de karakterisering van Amerika als de echte oorlogsmisdadiger en dictator en van de naar hun vaderland teruggekeerde Iraakse ballingen als met de vijand heulende verraders. Daarentegen heeft zij zo goed als geen aandacht voor de misdaden waar Saddam van beschuldigd wordt.

Afgezien van de uitgesproken politieke stellingneming en de bedenkelijke literaire kwaliteiten van in ieder geval de vertaling lijkt het feit dat de Irak-oorlog voor het gros van de Japanners al weer verleden tijd is het boek parten te spelen. Het bescheiden aantal Japanse militairen in het zuiden van Irak wordt binnen enkele maanden weer thuis verwacht.

Navraag bij de grootste boekhandel in Osaka leerde dat er daar nog maar één exemplaar van Dans van de duivel over de toonbank is gegaan. Volgens de uitgever beliep de eerste oplage 8.000 stuks en is er van een tweede druk nog geen enkele sprake. Het valt te betwijfelen of Saddam zich met de royalty’s van de Japanse vertaling een extra advocaat kan veroorloven.

    • Dick Stegewerns