Met de bus uit protest om uitblijven van snelle spoorlijn

Honderden noordelingen voeren vandaag actie.

Ze zijn boos omdat het kabinet de Zuiderzeelijn niet wil aanleggen.

'Visieloos, bloedeloos, roekeloos'. De noordelijke werkgeversorganisatie wijdt harde woorden aan het besluit van het kabinet om terug te komen op de belofte voor een snelle spoorlijn tussen Amsterdam via Lelystad en Drachten, de Zuiderzeelijn.

In het noorden zijn ze echt boos. 'Met die snelle treinverbinding zijn we tien jaar bezig geweest', briest campagneleider Hans Haerkens. Vandaag demonstreren ruim 1.300 noorderlingen tegen het niet doorgaan van de Zuiderzeelijn. Op de website ondertekenden een kleine 7.200 mensen de petitie waarin de actievoerders de Tweede Kamer oproepen het kabinet terug te fluiten.

De Sociaal-Economische Adviesraad voor het Noorden (SEAN) sprak van 'schoffering' van het noorden. 'Het kabinet komt met dit besluit niet weg. We willen duidelijk maken dat er grenzen zijn', aldus Haerkens, in het dagelijks leven secretaris van VNO-NCW-noord.

Bestuurders, staten- en gemeenteraadsleden, vakbondslieden, ondernemers, werknemers en studenten reizen vanmorgen in twintig bussen naar de residentie om actie te voeren tegen het 'onbetrouwbare' kabinet. Gehuld in oranje T-shirts met daarop de leus 'Hier trekken we de lijn', (namelijk van Amsterdam naar Groningen), en met oranje fluitjes zullen ze hun ongenoegen kenbaar maken. Het kabinet reserveerde 2,7 miljard euro voor de treinverbinding, waaraan het noorden zelf 1,1 miljard wilde bijdragen. Nut en noodzaak waren echter onvoldoende aangetoond, meende minister Peijs (Verkeer en Waterstaat).

Rector-magnificus Simon Kuipers van de Rijksuniversiteit Groningen deed een opmerkelijke oproep. Hij riep werknemers van de universiteit op om de protestmanifestatie bij te wonen, in de baas zijn tijd. Volgens Kuipers is een Zuiderzeelijn nodig om het aantal studenten in de toekomst op peil te houden.

Zelfs uit de Duitse steden Oldenburg en Bremen komen twee bussen met bestuurders. Volgens het Groningse Statenlid Henk Moll (GroenLinks) is het niet doorgaan van een snelle spoorverbinding ook in Duitsland slecht gevallen. De lijn moet vanaf Groningen worden doorgetrokken naar Winschoten, Leer, Oldenburg, Bremen en Hamburg. Moll: 'Zelfs de Grünen die tegen een magneetzweefbaan zijn, zijn nu boos, omdat het voor de economische ontwikkeling van Noord-Duitsland en Noord-Nederland van belang is dat de Zuiderzeelijn niet stopt in Groningen, maar wordt doorgetrokken naar Hamburg en Nedersaksen.'

Volgens Haerkens gaat het noordelijke ongenoegen verder dan alleen de verontwaardiging over het schrappen van een snelle spoorverbinding. Al eerder was er woede over het opheffen van de noordelijke subsidies door staatssecretaris Van Gennip (Economische Zaken). Zij kondigde in 2004 hier van af te willen omdat het geld beter kan worden besteed aan de ontwikkeling van economisch sterke gebieden, zoals de Randstad. Dat was in strijd met de afspraken die in 1998 zijn gemaakt met noordelijke bestuurders. In het zogeheten Langman-akkoord kwamen het toenmalige kabinet en de noordelijke provinciebesturen overeen dat het noorden tot 2010 recht had op rijkssteun voor het scheppen van 43.000 nieuwe arbeidsplaatsen.

Overigens kritiseerde de Noordelijke Rekenkamer onlangs in zijn eerste rapport de besteding van Langmangelden van de drie noordelijke provincies. Onvoldoende wordt duidelijk wat er met het geld wordt bereikt en of doelen worden gehaald. Volgens de Rekenkamer wordt geen juist beeld van de werkelijkheid gegeven. 'Ernstig', meent de Rekenkamer. Het Samenwerkingsverband Noord-Nederland stelt daar tegenover dat niet meteen het effect van een subsidie is te zien. 'Als een bedrijfsterrein is aangelegd en wordt afgerekend is er nog geen bedrijf gevestigd en is er dus nog geen werkgelegenheidseffect. Pas na jaren kan de werkgelegenheid in kaart worden gebracht.'

Het Rijk had 2,7 miljard euro opzij gezet voor de Zuiderzeelijn. Dat geld komt nu vrij. Het noorden vindt dat dit geld sowieso naar het noorden moet. Het kabinet heeft zich hierover nog niet uitgelaten.

    • Karin de Mik