Leerrechten oneerlijk en duur

Door de invoering van leerrechten krijgen studenten geneeskunde minder kans zich breed te ontwikkelen.

Gevolg: kwaliteitsdaling van de gezondheidszorg.

Hogerop komen is naar mijn stellige overtuiging een kwestie van geduld. Ook in het vrij gesloten artsencircuit, zo heb ik als student geneeskunde gemerkt. Om 'arts in opleiding' te worden zul je enkele malen je kop boven het maaiveld moeten uitsteken.

Allereerst de numerus fixus: een gewogen loting waarbij deelnemers met een hoger vwo-eindcijfer meer kans maken. In het studiejaar 2003-2004 waren er in Nederland 2850 opleidingsplaatsen geneeskunde voor 5127 kandidaten.

De tweede selectie vindt plaats na zes jaar studie, tijdens de sollicitatieprocedure voor een opleidingsplaats tot huisarts of specialist. Er mogen volgens het Capaciteitsorgaan van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) helaas maar zo'n 1690 artsen per jaar in de vervolgopleidingen instromen. Vooral bij de geliefde vervolgopleidingen zijn lange wachtrijen het gevolg. Om aangenomen te worden bij de opleiding van jouw keuze, zul je dus een verdomd goede kandidaat moeten zijn.

Studenten geneeskunde zullen niet alleen moeten excelleren met hoge cijfers maar tevens in andere vaardigheden. Vele studenten ontwikkelen zich dan ook breed naast het verkrijgen van hun medisch inhoudelijke kennis.

Buitenlandervaring, bestuurswerk, tweede studies, wetenschappelijk onderzoek, studentenraden, (onderwijs)commissies, en studentassistentschappen zijn enkele voorbeelden. Deze zorgen ervoor dat de student ervaring heeft en vooral sociaal goed onderlegd is: niet onbelangrijk in een vak waarin communicatie zo belangrijk is.

Toch denk ik dat dit in de toekomst anders gaat. Volgens het leerrechtenplan krijgen geneeskundestudenten namelijk recht op onderwijs tegen het wettelijk vastgestelde collegegeld voor de duur van hun opleiding (zes jaar) met een maximumuitloop van anderhalf jaar. Hierna kunnen zij alleen tegen het peperdure instellingscollegegeld en zware leningen hun studie afmaken.

Dit heeft grote consequenties. Zo heeft de student die via de numerus fixus niet wordt ingeloot duidelijke nadelen. Deze student zal immers een andere opleiding kiezen tot de volgende lotingronde. Dankzij zijn letterlijk kostbare vertraging zal hij minder kans hebben om zich verder te verbreden en verdiepen, met wellicht een daling van zijn carrièrekansen als gevolg.

Daarnaast zorgen de hogere onderwijskosten voor toenemende kansongelijkheid. Alleen de student die het zich kan permitteren, zal zijn vertraging nemen, zijn kansen grijpen en dankzij een betere financiële positie wellicht een grotere kans hebben op de arbeidsmarkt.

Kortom, de invoering van de leerrechten zal een zwaar juk zijn voor het onderwijs. In het geval van de studie geneeskunde zullen de leerrechten er voor zorgen dat de student in de toekomst minder kans krijgt om zich breed te ontwikkelen met een niet onwaarschijnlijke kwaliteitsdaling van de gezondheidszorg als gevolg. En dat is onacceptabel.

Gert-Jan Lauret is student Geneeskunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen en volgt de Honourscursus Verzilverd Talent.

In de rubriek De Praktijk staan stukken van persoonlijke toon over een actuele kwestie. Ook een Praktijkstuk insturen? Mail het stuk, ongeveer 550 woorden, naar opinext@nrc.nl, onder vermelding van naam, woonplaats en telefoonnummer.

Ook een Praktijkstuk insturen? Mail maximaal 450 woorden naar opinext@nrc.nl, onder vermelding van naam, woonplaats en telefoonnummer.