Einde van droogte brengt nomaden veeroof

Regen heeft een einde gemaakt aan twee jaar van droogte in de Hoorn van Afrika. Nomaden in Kenia stelen nu elkaars koeien in een poging hun uitgedunde veestapels aan te vullen.

Het licht straalt weer in de ogen van de oude Samburu vrouw. „Er is weer melk, er is weer leven”, zegt ze. Enkele weken geleden had ze haar familie aangekondigd binnenkort te zullen sterven. „Ik voelde toen dat het leven uit mij weg trok, maar nu vertelt mijn lichaam me weer om verder te gaan.” Het zojuist geëindigde grote regenseizoen heeft in grote delen van Noord-Kenia en in de Hoorn van Afrika een einde gemaakt aan de twee jaar oude droogte.

De regens hebben aanvankelijk meer ellende dan opluchting gebracht. „Mijn meeste koeien stierven na de eerste regens door de kou en ziektes”, vertelde een Samburu herdersjongen. „En zie je hoe weinig gras hier groeit vergeleken met twintig jaar geleden? De gevolgen van de droogtes worden steeds erger.” Hij wijst naar een weer groen geworden landschap waarin het gras ontbreekt. Terwijl de koeien met de herders ver weg trokken gedurende de droogte bleven de geiten en schapen met de vrouwen en onbesneden jongens achter.

De geiten aten de wortels van het gras weg. Met hun kleine snuiten vinden ze altijd en overal wat eetbaars, maar ze brengen grote schade toe aan het milieu.

Door overbevolking en extreme onderontwikkeling van de nomadische gebieden worden de effecten van de droogtes erger. En er komen steeds regelmatiger droogtes voor. „Mijn leeftijdsgroep is de enige uit de geschiedenis van de Samburu die drie droogtes meemaakte”, zegt de herdersjongen over de afgelopen twintig jaar. „Misschien moeten wij koeien gaan stelen om er weer bovenop te komen.”

Veediefstal nam de afgelopen weken dramatisch toe in Noord-Kenia. Nomadische groepen van de Samburu en Pokot raakten er het afgelopen weekeinde slaags, waarbij tenminste tien doden vielen. Bij Kisima in het noordelijke Samburudistrict vielen zaterdag zwaar bewapende strijders van de Pokot enkele kralen van de Samburu’s aan en gingen er met meer dan duizend stuks vee van door. Na de hevige strijd sloegen honderden Samburu’s op de vlucht. Zoals gebruikelijk na ernstige droogtes kwamen de Pokot koeien stelen om hun uitgedunde veestapel aan te vullen.

Armoede neemt toe in de drogere gebieden van Kenia door het verlies aan vee. Nomaden tellen hun vee en kinderen niet, maar de overal aanwezige karkassen van het vee geven een goede indicatie. Volgens schattingen verloren nomaden in Noord-Kenia meer dan de helft van hun kudde, in het zuiden van het land bij de Maasai is het verlies aan vee vaak 90 tot 100 procent.

Volgens een rapport van de Britse organisatie Oxfam is in sommige delen van Noord-Kenia de rijkdom van nomaden de afgelopen tien jaar met de helft afgenomen.

Door de verergerde humanitaire situatie als gevolg van de regens liggen er drie keer zoveel zwaar ondervoede kinderen in het ziekenhuis van het Noord-Keniaanse stadje Madera dan enkele weken geleden. Unicef waarschuwde onlangs dat 40.000 ondervoede kinderen dreigen te sterven in de komende maanden in de Hoorn. Een geschatte acht miljoen mensen in Kenia, Somalië, Ethiopië, Djibouti en Tanzania hebben naar verwachting nog een jaar lang dringend voedselhulp nodig.