Eerste verzekeraar naar Europese Hof

Verzekeraar Azivo is een rechtszaak begonnen bij het Europese Hof van Justitie over het nieuwe zorgstelsel.

Azivo vindt het stelsel strijdig met Europese regels.

Azivo-directeur Fred van den Heuvel poseert in januari 2004 voor een reclameposter van zijn bedrijf waarop premier Balkenende als patiënt (‘Wie de gezondheidszorg uitkleed staat zelf in z’n hemd’) en minister Hoogervorst als chirurg figureren. De poster wekte destijds de boosheid van de premier. Foto Peter Hilz Nederland, Den Haag, 23 januari 2004 Fred van den Heuvel, directeur socialistische zorgverzekeraar Azivo in achtergrond reclame posters van Azivo met Balkenende, Hollandse Hoogte

De Haagse zorgverzekeraar Azivo is een rechtszaak begonnen bij het Europese Hof van Justitie over het nieuwe Nederlandse zorgstelsel. Azivo meent dat dit stelsel in strijd is met de Europese regels en klaagt de Europese Commissie aan. Het is voor het eerst dat een Nederlandse zorgverzekeraar naar het Hof in Luxemburg stapt omdat het zich benadeeld voelt door de zorgverzekeringswet die dit jaar in werking trad.

'De discussie is nog niet eerder bij het Hof gevoerd', bevestigt de advocaat van Azivo, Gerard van der Wal van het advocatenkantoor Houthoff in Brussel. De klacht van Azivo richt zich voornamelijk op een van de pijlers van de nieuwe zorgverzekeringswet: het risicovereveningsstelsel. Dat zorgt ervoor dat verzekeraars financieel gecompenseerd worden voor klanten waar ze anders verlies op zouden lijden, zoals ouderen en zieken. Zo kunnen ze ook de zwakkeren in de samenleving verzekeren. Het is een manier om de onderlinge solidariteit in een privaat stelsel (waarbij naar winst strevende verzekeraars met elkaar concurreren) niet uit het oog te verliezen.

Advocaat Van der Wal: 'Dat stelsel functioneert niet goed. Azivo heeft veel klanten uit risicogroepen, maar ontvangt daarvoor onvoldoende geld. Het gaat om bedragen die wél bij concurrenten terecht komen. Dit is een vorm van staatssteun die niet geaccepteerd kan worden, ook al beweert de Europese Commissie van wel.'

Het risicovereveningsstelsel is de 'achilleshiel' van het nieuwe zorgstelsel, beaamt professor Wynand van de Ven van de Erasmus Universiteit Rotterdam. 'Als dàt goed is geregeld, werkt het zorgstelsel ook goed. Maar zodra de risicoverevening niet werkt, gaat het fout met het hele zorgstelsel. We zitten in Nederland op het randje.'

Voor diabetespatiënten bijvoorbeeld ontvangen verzekeraars een goede compensatie, maar voor mensen met een depressie niet. 'Zo zitten er nog meer onvolkomenheden in het stelsel en daar kunnen verzekeraars met veel van zulke verzekerden last van ondervinden', zegt Van de Ven. De hoogleraar wijst op het voorbeeld van Zwitserland. In dat land werkt het riscovereningssysteem volgens Van de Ven nog veel slechter. 'Daar zie je dat verzekeraars er belang bij hebben om kwetsbare groepen te weigeren.'

De directeur van Azivo, Fred van den Heuvel, wil niet reageren. Hij heeft vandaag overleg op het ministerie van Volkgezondheid. Azivo is voortgekomen uit de arbeidersbeweging en heeft veel verzekerden uit Haagse achterstandswijken.

De Europese Commissie oordeelde eerder dat het compenseren van verzekeraars neerkomt op staatssteun. Het verlenen van staatssteun aan commerciële bedrijven is op de Europese vrije markt verboden omdat het tot oneerlijke concurrentie leidt. De Commissie vond deze vorm van staatssteun, bij wijze van uitzondering, echter wel aanvaardbaar. Azivo bestrijdt dat nu in de rechtszaak die het op 13 maart aanhangig maakte.

Advocaat Van der Wal zegt dat met name zorgverzekeraars in grote steden te maken hebben met hogere claims van klanten. 'De categorie van oud-ziekenfondsverzekerden doet een groter beroep op de verzekeraar dan de voormalig particulier verzekerden. Die verschillen worden onvoldoende weggepoetst. Daarbij gaat het om vele miljoenen.'

Azivo voert ook aan dat het verbod op premiedifferentiatie in het zorgstelsel in strijd is met de Europese schaderichtlijn. Verzekeraars mogen voor oudere en zieke mensen die doorgaans meer zorg nodig hebben, geen hogere premie vragen. Dat verbod vindt hoogleraar Van de Ven op 'Europees drijfzand' gebaseerd. Mocht het Hof het daar mee eens zijn, dan moet Nederland het zorgstelsel mogelijk alsnog ombouwen van een private verzekering naar een publiek stelsel.

Het ministerie van Volksgezondheid wil nog niet reageren op de zaak. Vermoedelijk doet het Luxemburgse Hof van Justitie pas over anderhalf jaar uitspraak.