Baviaan gebaart meer met rechts

Zelfs bavianen (Papio anubis) gebruiken vaker hun rechter- dan hun linkerhand als ze met gebaren communiceren. Dat ook deze verre verwanten van de mens een voorkeur voor rechts hebben, wijst erop dat die voorkeur diepe evolutionaire wortels heeft. En dat geeft weer steun aan het idee dat gebaren én rechtshandigheid aan de basis liggen van het menselijke taalvermogen. Omdat onze voorouders in die gebaren kennelijk al een duidelijke voorkeur hadden voor rechts, is de taal in het menselijke brein ook vooral in de linkerhersenhelft (die de rechterlichaamshelft aanstuurt) gaan zitten, aldus de Franse bavianenonderzoekers in het laatste nummer van Behavioral Brain Research (mei).

Over het algemeen hebben dieren geen duidelijke voorkeur voor links of rechts. Alleen bij primaten wordt wel zo’n voorkeur gevonden. Chimpansees en kapucijnaapjes gebruiken vaker hun rechterhand om voedsel uit een buis te halen. Maar voor communicatieve gebaren waren alleen chimpansees onderzocht. Die bleken in hun gebaren naar soortgenoten en mensen een duidelijke voorkeur voor rechts te hebben, sterker zelfs dan in de gewone handelingen.

De Franse onderzoekers keken naar een typisch bavianengebaar: het snel en herhaaldelijk op de grond slaan of wrijven om andere bavianen (of mensen) te intimideren. Het is echt een gebaar naar anderen, dat uitsluitend naar een sociale partner wordt gemaakt, nooit in eenzaamheid. In totaal werden in het primatencentrum van Rousset (Frankrijk) 1.828 van dit soort gebaren geregistreerd, waarvan 1.688 van apen die ten minste tien keer het gebaar maakten (anders was geen goede links-rechtsvoorkeur te berekenen). Van de 60 bavianen in het onderzoek bleken er 35 rechtshandig, 10 linkshandig en 15 hadden geen duidelijke voorkeur. De significante rechtsvoorkeur in deze populatie bleef in stand als alleen werd gekeken naar de apen die minstens 25 keer het gebaar hadden gemaakt. En net als bij chimpansees bleek de rechtshandig bij de communicatie sterker dan bij gewone handelingen. Zestien van de bavianen werden ook onderworpen aan de buistest: tien ervan vertoonden daarbij een andere voorkeur dan bij het communicatiegebaar. Dat laatste is een aanwijzing dat de rechtshandigheid bij primaten geworteld is in de communicatie.