Aziatische actiefilms die uitblinken in knulligheid

De hausse aan Aziatische films in westerse bioscopen is iets van de laatste vijftien jaar.

In veel films uit Azië worden de hoofdrolspelers op zichzelf teruggeworpen.

Iedere vrijdag vanaf 23.00 uur zendt MTV Aziatische films uit.

Asiamania luidt de koortsige titel van een serie Aziatische films die regelmatig op dvd worden uitgebracht. Als er al sprake is van een Azië-manie, wanneer is die dan eigenlijk begonnen? Volgens het archief van het filmfestival van Cannes is het competitieprogramma vanaf begin jaren negentig substantieel plek gaan inruimen voor de Aziatische film. Daarvoor was er af en toe werk van een loslopende Japanner te zien of van een kanon als Akira Kurosawa. Wel bekroonde het festival al in 1965 de horrorfilm Kwaidan en in 1975 de martial arts fantasyfilm A Touch of Zen van King Hu, wat de vaak gehoorde bewering weerlegt dat Aziatische genrefilms tot voor kort alleen in obscure videotheken te vinden waren.

Niettemin is de hausse aan Aziatische films in westerse bioscopen echt iets van de laatste vijftien jaar. Exemplarisch is de ontvangst van lowbudget horror- en actiefilmer Miike Takashi op het Filmfestival Rotterdam, die elk jaar op een juichende zaal mag rekenen. Zijn alternatieve superheldenfilm Zebraman is nu in een van de drie Asiamania-boxen gestopt, zodat je thuis op je gemak kunt zien hoe de Japanse Zebraman het opneemt tegen de Krabman en het raadsel van de groene baby's oplost. Het innemende aan Zebraman is dat de superheld in feite een saaie onderwijzer is die door iedereen wordt uitgelachen, totdat hij dankzij zijn zelfgenaaide Zebrapak verandert in een gestreepte duivel.

Ook de oude tv-serie rond Zebraman waar de leraar zijn inspiratie vandaan haalde, blinkt uit in knulligheid. De (fictieve) serie werd al snel van de buis gehaald wegens te lage kijkcijfers, want een zwart-wit gestreepte actieheld deed het slecht op de pas geïntroduceerde kleurentelevisie. Ook in het bonusmateriaal op de dvd wordt zulk soort sukkeligheid juist als geuzennaam gevierd. Met veel ironie wordt de making of Zebraman gereconstrueerd, waarin blije acteurs de hilarisch slechte kostuums passen en vervaarlijk met plastic wapens zwaaien. Lulligheid is juist een verdienste in Miike's wereld.

De beste film uit de drie dvd-boxen (met in totaal negen films) is het Zuid-Koreaanse wrekersdrama Oldboy. Ook hier smelten mens en dier samen: hoofdpersoon Oh is na vijftien jaar eenzame opsluiting zo doorgedraaid dat hij mieren uit zijn huid ziet kruipen. Eenmaal vrijgelaten door zijn mysterieuze kidnapper, schrokt Oh een levende inktvis naar binnen. Later wordt ook nog eens zijn tong afgeknipt, maar Oldboy overstijgt zijn bloederigheid door een rusteloze, compromisloze stijl die Ohs wraakactie vooral tragisch maakt. Hij moet het monster in zichzelf verdrijven en zien te overleven in de echte wereld, die een grotere gevangenis blijkt dan de afgesloten kamer waar hij al die tijd gek werd. In alle vrijheid de juiste keuzes maken blijkt net zo moeilijk als leven in onvrijheid.

In de meeste films uit de Asiamania-boxen worden de hoofdrolspelers op een soortgelijke manier op zichzelf teruggeworpen. In de uitmuntende politiefilm Infernal Affairs vertelt het hoofd van de politie tegen de nieuwe rekruten dat ze vooral het lot in eigen hand moeten nemen: het noodlot bestaat niet. En in de Thaise boksfilm Ong-Bak verklaart een bendeleider dat hij niet in religie gelooft, alleen in zichzelf. Infernal Affairs drukt de wurgende tang waarin twee corrupte politieagenten terechtkomen, nog eens goed aan. Beide agenten misbruiken de vrijheid die hun politiebadge hen geeft en worden zo een eenzame schim van zichzelf. De melancholieke gestemde film, met de immer charmante Hongkongster Tony Leung in de hoofdrol, stijgt ver boven het voortdenderende actiegenre uit, waar de Zuid-Koreaanse doorsneefilm Tube, over een metrokaping, juist wel een schoolvoorbeeld van is. Ook de Japanse 'griezelfilm' Ju-on: The Grudge weet verbazingwekkend weinig sensatie op te wekken, dankzij wel heel beproefde schrikmiddelen als een zwarte kat en een op een 'spannend moment' rinkelende telefoon. Zo is de samenstelling van de boxen wat onevenwichtig: de Asiamania blijkt ook in afgezwakte vorm te kunnen bestaan. Gelukkig is daar Sword in the Moon, een dromerige zwaardvechtersfilm die als een van de weinigen uit de dvd-boxen niet in de Nederlandse bioscoop is uitgebracht. Zo valt er toch ook nog wat te vorsen voor de Azië-fanaat.