Angst en paniek over Duits imago

Duitsland is opgeschrikt door overvallen met racis-tische signatuur. De rege-ring wil voorkomen dat extreem-rechts het WK voetbal aangrijpt om zijn „verfoeilijke gedachtegoed” te verspreiden.

Buitenlandse reisgidsen waarschuwen er al sinds jaar en dag voor: sommige buurten in Oost-Duitsland zijn voor homo’s en buitenlanders niet veilig. De Rough Guide to Berlin, editie 2001, bijvoorbeeld, schrijft dat toeristen vooral in de Oost-Berlijnse wijken Marzahn en Lichtenberg op hun hoede dienen te zijn voor neonazi’s. „Deze misdadigers hebben het gemunt op iedereen die afwijkt. Het is al genoeg als men er ‘buitenlands’ of ‘afwijkend’ uitziet om hun gewelddadige aandacht te trekken.”

Wat toeristen al lang (kunnen) weten, staat nu in Duitsland officieel ter discussie: kent het land inderdaad no-go areas voor buitenlanders? Vlak voor het WK voetbal, dat één grote imagocampagne voor Duitsland moet worden, lezen Duitse journalisten buitenlandse reisgidsen en zwalkt het publieke debat tussen paniekvoetbal, oprechte bezorgdheid en angst voor de goede naam.

In de tijdsspanne van een paar weken werd het land opgeschrikt door een aantal overvallen op Duitsers met buitenlandse achtergrond. In Potsdam werd een Duitser van Ethiopische afkomst zó zwaar gemolesteerd, dat hij dagen in levensgevaar verkeerde. Dit weekeinde werd een Duitse politicus van Turkse komaf in de Berlijnse wijk Lichtenberg in elkaar geslagen. In beide gevallen lijkt racisme het motief.

Racistisch geweld, soms gepleegd door mannen en vrouwen die zich tooien met insignes van het Derde Rijk, is sinds de Duitse eenwording in 1990 een steeds terugkerend fenomeen. Begin jaren negentig werden twee centra voor asielzoekers (in Rostock en Hoyerswerda) in brand gestoken. Sindsdien doen de Glatzen (kale koppen) vooral van zich spreken door vechtpartijen en geweld.

Rechts-extremisme is een hardnekkig fenomeen. De neonazi-scene is niet zo groot, maar groeit wel. De binnenlandse veiligheidsdienst Bundesverfassungsschutz telde vorig jaar 4.100 neonazi’s (was 3.800) en 10.400 gewelddadige rechts-extremisten (was 10.000). Het aantal geweldsdelicten met een raciale of rechts-extreme achtergrond is, aldus het jaarverslag, in 2005 met een kwart gestegen tot ruim 15.000.

Opvallend is ook dat veel jonge kiezers vatbaar zijn voor rechts-extreem gedachtegoed. De rechts-extreme NPD heeft vooral in de regio rond Dresden veel aanhang en is sinds 2004 vertegenwoordigd in het regionale parlement van deelstaat Saksen.

Minister van Binnenlandse Zaken Wolfgang Schäuble (CDU) stelde gisteren dat nergens in Duitsland ‘no-go areas’ mogen bestaan en dat de overheid er alles aan zal doen om te voorkomen dat rechtse extremisten het WK aangrijpen om hun „verfoeilijke gedachtegoed” te verspreiden.

De wedstrijd Angola-Iran, 21 juni in Leipzig, staat te boek als risicowedstrijd. Duitse extremisten willen dan steun betuigen aan de anti-Israëlische Iraanse president Ahmadinejad. In Berlijn werden duizenden affiches in beslag genomen waarop werd geworven voor een blank nationaal elftal.

    • Michel Kerres