“Wij vertellen waarom Shakespeare zo mooi is'

Acteurs Pierre Bokma en Gijs Scholten van Aschat spelen in Amersfoort hun huiskamerprogramma over Shakespeare: “We willen het woord verkondigen, waarom we zijn werk zo mooi vinden.“

Foto Pierre Bokma (l.) en Gijs Scholten van Aschat als Jago en Othello in ‘Rondom Shakespeare’ beeld uit tv-serie Allemaal Theater

“Als je naar de schouwburg voor een stuk van Shakespeare gaat, word je doorgaans overvoerd met beelden. Je hebt al je aandacht nodig om alleen al de intriges te volgen. In Rondom Shakespeare kunnen we wat langer stilstaan bij zijn teksten, en bij de historische context ervan. Bijvoorbeeld het feit dat hij met Richard II de eerste was die een gedwongen troonsafstand op toneel toonde. Dat was ongehoord in die tijd; de koning was immers door God aangeraakt. God was de enige die koningen kon afzetten, door ze te laten sterven. De koning in een zwaard laten lopen kon je nog zien als Gods wil, maar een sterveling die de koning afzette: ondenkbaar. Tot in de negentiende eeuw mocht die scène in Engeland niet gespeeld worden. Het zou mensen maar op gedachten brengen.“

Al tien jaar spelen de acteurs Gijs Scholten van Aschat en Pierre Bokma samen Rondom Shakespeare, een educatief programma over de grote Britse toneelschrijver William Shakespeare (1564-1616). Via de stichting “Kunst in de kamer' was de voorstelling tot nu toe sporadisch alleen op bestelling in huiskamers of privétuinen te zien. Maandag spelen de twee het programma voor het eerst in een schouwburg, in De Lieve Vrouw van Amersfoort, als benefietvoorstelling om een dure verbouwing te ondersteunen; een unieke kans om de twee grootste Shakespeare-vertolkers van Nederland samen aan het werk te zien. Op 27 mei is Scholten van Aschat ook nog te zien in het Nieuwe de la Mar Theater te Amsterdam. Hij leidt een tango/flamenco-avond met gitarist Eric Vaarzon Morel en Quinteto Zárate.

Scholten van Aschat: “In Rondom Shakespeare spelen we samen scènes uit zijn beroemde stukken. We beginnen met de Rozenoorlogen, we doen een paar monologen van Hamlet, de ontmoeting uit Othello waarin Jago de moorse generaal slinks zijn jaloezie inblaast, en een liefdesscène uit Romeo en Julia. Een vrouw uit het publiek doet Julia - ze hoeft alleen maar “ach' te zeggen. Dat vullen we aan met een paar van zijn sonnetten. Bij alles geven we uitgebreid uitleg. Zo leggen we uit waarom hij vaak drie of meer vergelijkingen achter elkaar gebruikte. Dat was omdat hij voor verschillende publieken tegelijk schreef. Voor de elite waren de vergelijkingen met de Griekse mythologie, voor de burgerij waren de vergelijkingen met geld, voor het zuipende volk op de vloer waren de platte grappen. Het volk wilde gewoon Schwarzenegger zien, dus stopte hij er ook lekker veel bloed, zwaardgevechten en kindermoorden in.“

Bokma en Scholten van Aschat zijn ervaren Shakespeare-spelers. Ze hebben allebei Hamlet en Jago en nog wat koningen gedaan, Bokma deed ook nog Richard III en Macbeth. De liefde voor de grote dramadichter kregen ze aangereikt van hun leraar Iomescu, toen ze eind jaren zeventig samen op de toneelschool van Maastricht zaten. “Voor ons is dit programma ook een manier om elkaar weer eens te zien, we staan anders vrijwel nooit samen op een podium. Het is het onderhouden van een vriendschap. Wij willen het woord verkondigen, uitleggen waarom we Shakespeare zo mooi vinden. Niemand heeft de psyche van de mens zo compleet beschreven. Hij geeft een dwarsdoorsnede van alle eigenschappen van de mens, een staalkaart aan soorten heersers, alles wat je moet weten over de menselijke zwakheden, liefdes- en machtshonger. Op poëtische wijze verkondigt hij grote waarheden.

“In Richard II bijvoorbeeld wordt de koning na machtsmisbruik afgezet en in een kerker gegooid. Hij voelt zich nog koning, maar hij is in feite minder dan een bedelaar. Dan zegt hij: “Maar wie ik dan ook ben, noch ik, noch wie dan ook die niets dan mens is, raakt ooit voldaan voor het idee hem troost dat hij niets is'. Hier komt Richard tot een groot boeddhistisch inzicht over het wezen van de mens: je moet eerst niets durven zijn om iets te kunnen worden.“

“Rondom Shakespeare' 22 mei in De Lieve Vrouw, Amersfoort. Inl. 033- 4226555 of www.lievevrouw.nl. Tango/flamenco-avond 27 mei Nieuwe de la Mar, Amsterdam. Inl. 0900-0191 of www.oudedelamar.nl.