In de Gazastrook strijdt iedereen over alles

Het onderling geweld tussen Hamas en Fatah in de Gazastrook neemt toe. Ook politiek zijn beide groepen, respectievelijk regering en tegenpartij, het over alles oneens. Een nationale dialoog moet redding bieden.

Strijders van president Abbas’ Fatah protesteerden gisteren in het vluchtelingenkamp Rafah in de Gazastrook tegen de nieuwe veiligheidsdienst die zojuist is opgericht door de regering van de fundamentalistische organisatie Hamas. Als resultaat van de onderlinge machtsstrijd is het in de Gazastrook zeer onrustig. (Foto AP) Palestinian militants from the Fatah movement shout slogans as they march during a protest against the new security force created by the Hamas-led Palestinian government in the Rafah refugee camp, southern Gaza Strip, Sunday May 21, 2006. Palestinian police thwarted an assassination attempt Sunday against a top security commander - the second ally of President Mahmoud Abbas targeted in two days - as the rivalry between Fatah and Hamas threatened to explode in the streets of Gaza. (AP Photo / Emilio Morenatti) Associated Press

Lift en kantoor worden gecontroleerd op explosieven, bezoekers gefouilleerd en dan pas mag Abdul Hakim Awad van zijn lijfwachten de redactie van zijn radiostation in Gazastad - Al-Shabab, FM 105 - betreden. “Het is voor ons nog nooit zo gevaarlijk geweest om lid te zijn van Fatah“, antwoordt hij schouderophalend. De radiodirecteur tevens leider van de jeugdorganisatie van Fatah laat zich bewaken door een peloton lijfwachten met automatische wapens en kogelwerende vesten.

“Gaza staat op instorten, wij zijn doelwitten“, zegt Hakim Awad, die tot de zogeheten jonge garde in het centraal comité van Fatah behoort. Dat is niet overdreven. Een dag eerder raakte Tareq Abu Rajab, hoofd van de Palestijnse veiligheidsdienst en vertrouweling van president Abbas, zwaar gewond. De bom die achter het bedieningspaneel van de dienstlift van zijn kantoor was verstopt, explodeerde toen zijn lijfwacht op de knop drukte.

Deze aanslag werd een dag later gevolgd door een poging om Fatah-generaal Rashid Abu Shbak, plaatsvervangend hoofd van de inlichtingendienst, op te blazen. Incidenten, die worden beschouwd als een vervolg op vrijwel dagelijkse vuurgevechten tussen Fatahmilitanten en leden van de Qassambrigades van Hamas. Vrijwel tegelijkertijd liquideerde de Israëlische luchtmacht in het noorden van de stad een leider van Islamitische Jihad en zijn zwangere vrouw. Geen wonder dat Palestijnse commentatoren het gevoel hebben dat in het afgesloten Gaza een burgeroorlog dreigt uit te breken.

De situatie op straat is een weerspiegeling van de machtsstrijd tussen Fatahpresident Abbas, volgens de VS het laatste bolwerk tegen het terrorisme van Hamas, en de regering van premier Haniyeh. President en regering strijden over vrijwel alles: wel of niet onderhandelen met Israël, de geldcrisis en vooral over het beheer van de politie- en veiligheidsdiensten.

Sinds enkele dagen staan op ieder kruispunt in Gazastad, maar ook in Khan Yunis en Rafah zwaar bewapende Qassambrigadisten, makkelijk herkenbaar aan hun zwarte petten en volle baarden. Het zijn de leden van een nieuwe politiemacht. “,Ter versterking van orde en gezag. De bevolking waardeert dit enorm“, aldus Hamaswoordvoerder Ghazi Hamad, die aankondigt dat de volgens president Abbas illegale politiedienst wordt uitgebreid tot 5.000 en op termijn 10.000 man. Hamas negeert daarmee een presidentieel veto. Hij ontkent ook dat Hamas betrokken was bij de aanslag op de Fatah-generaal.

“Hamas bereidt een burgeroorlog voor. Waarom zijn anders alle leden van de nieuwe politiemacht lid van de militaire vleugel van Hamas? Hamas wil de aandacht afleiden. Zij hebben geen visie, geen strategie en geen plan om de enorme problemen van de Palestijnen op te lossen. Zij zijn er verantwoordelijk voor dat wij internationaal totaal in het isolement zijn gekomen. Ze houden alleen maar speeches en willen dat iedereen zich volgens hun normen gedraagt“, denkt Awad in zijn luxueus ingerichte kantoor met portretten van hemzelf met Yasser Arafat en posters van Che Guevara. Awad, seculier, voormalig communist, smaakvol gekleed is de verpersoonlijking van wat Hamas het “corrupte, mislukte Fatah“ noemt.

In het kantoor van de Palestian Council on Foreign Relations volgt dr. Ziad Abu Amr, hoogleraar politieke wetenschappen en onafhankelijk lid van de het Palestijnse parlement, de ontwikkelingen met stijgende onrust. “De Gazastrook is een kruitvat. Een toch al uitgeputte samenleving wordt nog verder onder druk gezet door de internationale boycot, door de voortdurende sluitingen van de grenzen, de enorme tekorten aan geld en geneesmiddelen. Dat leidt tot grote onderlinge spanningen en botsingen“, analyseert Abu Amr, die in de vorige Palestijnse regering minister van Cultuur was. Het gesprek wordt tweemaal onderbroken: eerst heeft hij president Abbas aan de lijn vanuit het Egyptische Sharm al-Sheikh, de tweede interruptie is van Hamasminister van Buitenlandse Zaken Zahar.

Abu Amr fungeert, zoals al vaker is gebeurd, als trait d'union tussen Fatah en Hamas. Hij wordt door beide kampen vertrouwd en is ook on speaking terms met Washington, Kairo en Damascus, waar hij heeft gestudeerd.

“Hamas heeft grote moeite zich om te vormen van een verzetsorganisatie naar een regeringspartij, Fatah is nog altijd niet van de verkiezingsnederlaag bekomen en Hamas heeft tijd nodig om zich aan te passen aan de nationale en vooral internationale realiteit.“ Abu Amr is bezig met het organiseren van een “nationale dialoog' die deze week zal beginnen tussen president Abbas en Hamas. Abu Amr wil Hamas ertoe bewegen toe te treden tot de PLO, de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie die in 1988 Israël erkende. “Ik denk dat Hamas onder de paraplu van de PLO bereid zal zijn de staat Israël te aanvaarden. Ik heb van vooraanstaande Hamasleiders begrepen dat diplomatieke openingen en oplossingen bespreekbaar zijn. Premier Haniyeh heeft zich al expliciet in die zin uitgelaten. Dit is de enige manier om het internationale isolement te doorbreken, de hulp weer op gang te brengen en een explosie van geweld te voorkomen.“

Of de VS, de EU en Israël een dergelijke uitweg zullen aanvaarden, weet hij niet. “Bij de ineenstorting van de Palestijnse Autoriteit heeft niemand belang. Dan zijn er alleen maar verliezers, alle Palestijnen in de eerste plaats.“

    • Oscar Garschagen