Improviseren met de luisteraar

Radiozender 747AM zendt vanavond het toneelstuk Titus Geen Shakespeare live uit. Luisteraars kunnen rechtstreeks bellen met acteur Titus Muizelaar.

Titus Muizelaar speelt een talkshow-host en kan live gebeld worden door luisteraars. (Foto Jaap Vrenegoor)

Het Academietheater in Utrecht is ingericht als een piste, met in het midden de radiopresentator achter een tafel met geluidsapparatuur, microfoons en stapels cd's. In een cirkel eromheen zitten de acteurs, allemaal geflankeerd door een telefoon. Daaromheen het publiek, dat zicht heeft op twee schermen met bewegende beelden van hedendaags Rome.

Het is de laatste repetitie van het toneelstuk Titus Geen Shakespeare, dat vanavond in première gaat. In dit stuk uit 1988 verbond theatermaker Gerardjan Rijnders Shakespeares stuk Titus Andronicus met de moord op de Amerikaanse talkshow-host Alan Berg, die in 1984 door neo-nazi's werd vermoord.

Evenals destijds speelt Titus Muizelaar de rol van de radiopresentator, maar nu in een geheel andere context. De opzet van de voorstelling is hetzelfde: afwisselend fragmenten uit Bergs radioshow en bloederige scènes uit Shakespeares minst gespeelde stuk. Maar de teksten slaan voor een deel op de actualiteit. En nog belangrijker: het publiek kan deelnemen, niet alleen in de zaal maar ook daarbuiten.

In de “doorloop' van het stuk bellen de acteurs in de rol van eigenaardige, naïeve, cynische en hulpbehoevende luisteraars naar het radioprogramma. Ze worden zelden liefdevol en meestal horkerig door de presentator te woord gestaan. Een structuur en de opeenvolging van scènes liggen vast, evenals het begin en einde van de scènes. Maar het eindresultaat zal steeds afwijken van de manier waarop de acteurs het stuk hebben ingestudeerd, omdat het stuk “interactief' is gemaakt. Behalve door de acteurs kan de presentator óók door het publiek worden gebeld met telefoons die in de zaal worden doorgegeven.

Vanavond wordt de première rechtstreeks via de VPRO-radio uitgezonden in het programma De Avonden - en mogen de luisteraars bellen. Het stuk is elke avond ook rechtstreeks te volgen via www.beltitus.nl, evenals via een aantal lokale radiostations gedurende de tournee. Ook dan kunnen de luisteraars bellen. Alleen tijdens de scènes die louter op Shakespeares drama zijn gebaseerd, gaat het zaallicht “op zwart' en wordt het stuk slechts hoorspel.

Het is een unieke combinatie van theater, hoorspel en radioshow met ingrediënten als live-stream en interactieve deelname - alles verpakt in een blikje van Droste-cacao. Veel zal afhangen van het improviserend vermogen van hoofdrolspeler Titus Muizelaar. Regisseur Kees Roorda vergelijkt de structuur van het stuk met die van een jazz-concert: de thema's liggen vast, daaromheen kan vrijelijk worden geïmproviseerd. De acteurs kregen de opdracht een “alter-ego' te kiezen dat dicht bij henzelf lag. Roorda: “Ze beschikken over een reservoir van teksten. Een aantal teksten ligt vast, die staan voor de theatrale mentaliteit. Maar afhankelijk van de draai die het publiek aan de voorstelling geeft, kan daarvan worden afgeweken. Die vitaliteit ligt voortdurend in deze voorstelling. Zo wordt het slagveld van Titus Andronicus verbonden met het slagveld van meningen in een bloedige carrousel van waanzin.“

Volgens Roorda gaat het stuk nu vooral over de “emotionele verlamming en radeloosheid' die deze tijd kenmerken: “Wij zijn incapabel geworden het nieuws te verwerken en daarop met daden te reageren. Ik voel voortdurend een onmacht en verlamming als ik naar de televisie kijk. Daarom spelen die gruwelijke Titus Andronicus-scènes zich ook in het donker af: we zijn al zó gewend geraakt aan bloedige beelden.''

Vanavond live via De Avonden, VPRO, 747AM, 20.15-21.00 uur. Overige voorstellingen en speeldata zijn te vinden op www.beltitus.nl

    • Tom Rooduijn