Het speculeren over de winnaar is weer begonnen

Het festival van Cannes is halverwege en de films Volver van Pedro Almodóvar en de sobere Iklimler van de Turk Nuri Bilge Ceylan staan voorlopig het hoogst op het puntenlijstje van het tijdschrift Screen Daily.

Raimunda (Penelope Cruz) vindt haar doodgewaande moeder (Carmen Maura) terug in Volver (terugkeren), de 16de speelfilm van de Spaanse regisseur Pedro Almodóvar. AccuSoft Inc., All right

Het festival van Cannes is halverwege en volgens de internationale pers is er in de hoofdcompetitie maar één film langs gekomen die aanspraak kan maken op de Gouden Palm: Volver van Pedro Almodóvar. In het critici-lijstje van tijdschrift Screen Daily staat hij op een gemiddeld cijfer van 3,4 - op een schaal van 1 tot 4. De enige die in de buurt komt is de sobere Iklimler van de Turkse regisseur Nuri Bilge Ceylan, die eerder Uzak maakte.

Volver (Terugkeren) is een ingetogen film als je hem vergelijkt met de laatste drie van de Spaanse maker, Todo sobre mi madre, Hable con ella en Mala educación. Twee zusters hebben hun ouders verloren bij een brand. Op een dag keert de moeder terug in het leven van de ene zuster. De andere zuster moet een oplossing verzinnen voor het lijk van haar man, die per ongeluk is gedood door haar dochter. Ook als hij minder uitzinnig filmt, behoudt Almodóvar zijn voorkeur voor melodrama. Er zijn prachtige momenten in Volver, zoals een wake van zwarte vrouwen met waaiers die Almodóvar van bovenaf filmt. Maar het geheel voelt meer als vaardig dan noodzakelijk.

Dat heeft Iklimler (Seizoenen) beslist op Volver voor. De woede en wanhoop van de hoofdpersoon, gespeeld door de regisseur zelf, geeft de film zijn kracht. Met vrijwel uitsluitend vaste camerastandpunten en alleen beweging ín het kader vertelt Ceylan van een echtpaar dat uit elkaar gaat en vooral van het effect dat de scheiding op de man heeft. Een publieksfavoriet als Almodóvar zal Ceylan nooit worden. Daar zijn z'n beelden te koel voor. Naar verluidt heeft de organisatie ook lang getwijfeld over de toelating van Iklimler tot de competitie. Maar je weet nooit hoe een jury daar over denkt.

Gisteren en vanmorgen kregen nog twee films hun eerste vertoning in Cannes. Laitakaupungin valot (Licht in de schemering) van de Fin Aki Kaurismäki en Il caimano van Nanni Moretti - vooraf ook ingeschat als kanshebbers. Il caimano kreeg de meest welwillende ontvangst. Een producent wil een film over Berlusconi (de kaaiman) maken en worstelt intussen met zijn echtscheiding. De persoonlijke beslommeringen doen nogal instrumenteel aan, maar de scènes uit de Berlusconi-film maakten veel los. Stilistisch zijn ze nadrukkelijk anders dan de rest, met veel slow-motion en out-of-focus. Je vraagt je af of Moretti niet een hele film over de ex-premier aandurfde.

Toch is Moretti's halve film politieker dan de ruim tweeënhalf uur durende quasi-radicaliteit van Richard Kelly. Wereldberoemd geworden met zijn debuut Donnie Darko stort hij zich in zijn tweede film, Southland Tales, op de zeer nabije toekomst. Na een nucleaire aanval op Texas, waarna het “een erg smerige geschiedenis“ werd zoals de voice-over vertelt, zien we ruim tweeënhalf uur absurde complotten met politieagenten, pornosterren, politici, communistische cellen en Duitse geleerden in een overbekend decor, Los Angeles, en in overbekende scènes. Sinds Oliver Stone Wild Palms produceerde is er nog maar zelden zoveel kitsch te zien geweest. Typisch geval van talent verziekt door torenhoog budget. Maar je weet het nooit. Twee jaar geleden bleek bij Fahrenheit 9/11 van Michael Moore dat de filmer die de juiste politieke knoppen indrukt, in Cannes ver kan komen.

Kaurismäki is bijna het andere uiterste. Terwijl Kelly op alle knoppen van de synthesizer tegelijk duwt, strijkt de Fin één sonore toon van de cello aan. Het woord verliezer is nog een compliment voor zijn hoofdpersoon Koistinen, een beveiligingsbeambte bij het bedrijf Western Alarm. Zo'n naam en de oerlogische, tot de kern teruggebrachte dialogen en zelfs de knaloranje auto waar Koistinen in rijdt, brengen het werk van Alex van Warmerdam in gedachten. In deze wereld die er doodgewoon uitziet, is niets terloops, alles staat in dienst van wat de regisseur wil overbrengen, tot aan de nieuwsgierige blik van een hond aan toe. Het is Kaurismäki's bekende idioom en misschien dat de jury dat (te) snel terzijde legt als “al gezien'.

    • Bas Blokker