Drank, seks en de islam bespotten

De Marokkaanse fundamentalisten zien in de film Marock hun vijand.

De grootste oppositiepartij matigt haar toon, met het oog op regeringsdeelname.

Beeld uit de film Marock, die in Marokko fel omstreden is. Hoofdpersoon Ghita danst op het strand. Foto AP Beeld uit de film Marock van regisseur Laila Marrakchi, die net uit is in Marokko en daar fel omstreden is. Hoofdpersoon Ghita danst op het strand, drijft de spot met het geloof en wordt verliefd op een joodse jongen. Foto AP In this photograph made available Friday May 12, 2006 Morjana Alaoui, center, dances in the movie "Marock", a story of Jewish-Muslim love challenging taboos in this traditional Muslim society and provoking Islamic politicians' ire. The movie only won general release on screens in Morocco this week, nearly a year after it showed at the Cannes Film Festival in 2005, following a long vetting by government censors, who made no cuts. (AP Photo/Audiences) ** EDITORIAL USE ONLY NO SALES ** Associated Press

Rijen voor de bioscoop Megarama in Casablanca, politiebewaking bij de ingang, applaus na afloop. Marock, de debuutfilm van de Marokkaans-Franse regisseur Laila Marrakchi (30), zorgde de afgelopen dagen voor ophef, maar werd vooral door jongeren als een cultfilm omarmd.

Een slag in het gezicht van de Parti de la Justice et du Développement (PJD), Marokko's fundamentalistische oppositiepartij die in brede kring wordt getipt als de winnaar van de parlementsverkiezingen volgend jaar. Zoals De Da Vinci Code de rooms-katholieke kerk in de gordijnen heeft gejaagd, zo zien de fundamentalisten van de islam in Marock hun vijand.

Hoofdpersoon Ghita, slechts gekleed in shorts en hemdje, reageert verbijsterd als ze haar broer biddend aantreft op een kleedje in de woonkamer. 'Wat is hier aan de hand? Ben je op je hoofd gevallen? Word je nu opeens een baard?' Zelf is ze verliefd geworden op een joodse jongen. Er wordt volop gedronken en geflirt door de jongeren in de betere kringen die in de film worden neergezet.

Spot met geloofsdrift, drank en seks: als het aan de PJD lag, had de film nooit de bioscoop gehaald. Het aan de partij gelieerde dagblad At-Tajid sprak een twee pagina's tellende banvloek over de film uit. Er werd geprotesteerd dat Marock langs de filmkeuring is gekomen. Een aanslag op de islam, aldus het protest.

'Marokko is een islamitisch land. Alles wat indruist tegen het geloof kunnen we met de wet in de hand verbieden', meent Mohamed Boulif (41), parlementsafgevaardigde voor het district Tanger. We zitten op het hoofdkantoor van de PJD in een buitenwijk van Rabat. Naar eigen zeggen heeft Boulif 17 minuten van de film gezien. Genoeg om te concluderen dat het hier een 'een heel, heel slechte film' betrof. 'In één scène staat ze op het punt om die jongen te zoenen, terwijl ze naast een moskee lopen waar de oproep tot het gebed klinkt. Je ziet die beelden elkaar afwisselen. Onaanvaardbaar', aldus Boulif.

Met vrijheid van meningsuiting heeft dat niets te maken. 'De joodse lobby sleept je voor de rechter als je iets zegt over de Holocaust. Maar mij kan iemand straffeloos in mijn geloof beledigen. Dat is selectieve vrijheid', aldus het parlementslid. Maar laat de regisseur niet simpelweg een deel van de werkelijkheid van de Marokkaanse jeugd zien? 'Wat weet dat meisje nu van Marokko', schampert Boulif. 'Ze woont in Frankrijk, la petite.'

Marock werd het middelpunt van een verhit debat. Libération, het dagblad van de socialisten sprak van 'een ongekende haatcampagne' van de PJD. 'De fundamentalisten, vijanden van de kunst en het leven', kopte een commentaar in het onafhankelijke dagblad Al-Ahdat al-Maghribia. 'Moeten we wachten tot jongeren bepakt met bommen hun onvrede over de film uitdrukken om ons er rekenschap van te geven dat degenen die zich als 'gematigd' presenteren daar in werkelijkheid ver vanaf staan?'

Die laatste vraag dringt zich op nu het er naar uitziet dat de PJD volgend jaar mogelijk een regering kan gaan vormen. Volgens een recente peiling krijgt de partij 47 procent van de stemmen. De PJD doet zijn best om zo gematigd mogelijk over te komen, zeker sinds - na de aanslagen in Casablanca in 2003 - de jacht op het fundamentalisme in Marokko is ingezet. Partijleider Saâdedine el-Othmani groeide uit tot het democratische en diplomatieke gezicht van de partij. Othmani over Marock: 'Er is altijd een grote afstand tussen kunst en macht, tussen schepping en censuur.'

De tirades tegen zedenverwildering en het decadente Westen zijn nu ook weer niet zo zwaarwegend, zo klinkt het de laatste tijd uit het partijkader. Er zijn belangrijker problemen: werkloosheid, armoede en de massale trek naar de steden.

Met zijn vele reizen en contacten probeert Othmani de Verenigde Staten en Frankrijk - Marokko's internationale steunpilaren - te overtuigen dat hij als fundamentalist juist past in de democratiseringsstrategie voor islamitische landen. Daar lijkt hij aardig in geslaagd. 'Ik denk dat het een redelijk gematigde partij betreft', aldus een Amerikaanse diplomaat.

Maar achter de officiële, gematigde partij van Othmani schuilt de 'Beweging voor eenheid en hervorming' (MUR), formeel een onafhankelijke sociaal-religieuze beweging, in praktijk de strenge bewakers van fundamentalistische ideologie. Met het dagblad At-Tajid als spreekbuis ageren zij tegen alcohol en drugs, en vooral vele soorten seks als ongewenste import uit het Westen.

Ondanks alle ophef bleven de protestmarsen tegen Marock tot dusverre uit. De filmpremière viel vrijwel samen met de herdenking van de aanslagen in Casablanca. Toen kreeg de PJD te horen dat ze haar toon moest matigen. Drie jaar later lijkt de partij daar redelijk in geslaagd. PSD-parlementslid Boulif sluit protest evenwel niet uit. 'Het volk wil deze film niet. Er zitten vrouwen en meisjes in de zaal. Dat kan problemen geven.'

Marock draait zaterdag 3 juni in Cinerama in Rotterdam in het kader van het Arabisch filmfestival. Voor meer informatie: www.arabfilmfestival.nl

    • Steven Adolf