Verwar Freud niet met `de` psychoanalyse 1

Freuds ambassadeur in Nederland, zo wordt vertaler Wilfred Oranje in het recente themanummer van het Tijdschrift voor Psychoanalyse genoemd. In het interview in Opinie & Debat van 13 mei toont hij een verkwikkende genuanceerdheid waar het Freud en diens psychoanalyse betreft. Die open blik tref ik niet aan in de meningen van de in het kader aangehaalde buitenlandse grootheden, noch in sommige vragen van interviewster Elsbeth Etty. Ik licht er een aspect uit. Als de medicus Anthony Daniels beweert dat Freud in de moderne tijd een van de krachtigste vernietigers is geweest van het principe van persoonlijke aansprakelijkheid, creëert hij een onherkenbaar beeld van psychoanalyse. Het nemen van verantwoordelijkheid voor het eigen emotionele leven door onbewuste conflicten onder ogen te zien, is juist een van de meest belangrijkste aandachtspunten in een analyse.

Etty merkt op dat zij liever niet in analyse zou gaan bij iemand die geen Duits leest, omdat die Freud niet zou kunnen begrijpen. Haar opmerkinggetuigt van net zo weinig kennis vande hedendaagse psychoanalyse. Beiden lijken te denken dat de hedendaagse psychoanalyse nog steeds een Freudse analyse is. Niets is minder waar: er is een veelheid aan theorieën, en inzichten uit andere wetenschappen leiden tot bijstelling van begrippen en er vindt wetenschappelijk onderzoek naar de effectiviteit plaats. Soms blijkt Freud nog actueel, soms blijkt hij het bij het verkeerde einde te hebben gehad. Maar wie Freud verwart met `de` psychoanalyse, negeert een ontwikkeling van honderd jaar theorievorming.

Ik zou overigens, anders dan Etty, juist niet in behandeling gaan bij een analyticus die zijn werkwijze hoofdzakelijk baseert op grondige lezing van Freuds werken. De kans is groot dat diegene inderdaad, zoals Etty vreest, lid is van een sekte gelovigen.

    • Dr. Frans Schalkwijk
    • Tijdschrift voor Psychoanalyse