Steeds meer rebusclips

Het postmodernisme is voorbij, beweren geleerden vaak. Maar wie naar videoclips kijkt, kan dit moeilijk geloven. Het postmodernisme in zijn gemakkelijkste en duidelijkste vorm, namelijk als citatenkunst, rukt juist op in de videoclip. Steeds vaker bevatten clips verwijzingen naar het verleden van de popmuziek en de populaire cultuur. Zo had de Amerikaanse hiphopper Kanye West zijn clip 'Touch The Sky' volgestouwd met verwijzingen naar de populaire Amerikaanse cultuur uit heden maar vooral verleden, zoals stuntrijder Evil Knevil en Angela-Davis-achtige typen met grote bossen Afro-haar. De muziek van het nummer leunt, met een nadrukkelijk aanwezige sample uit Curtis Mayfields 'Move On Up', ook al zwaar op het verleden.

RECHTTOE-RECHTAAN: live spelen de Red Hot Chili Peppers gewoon orthodoxe gitaarrock Foto AP Anthony Kiedis, left, and guitarist John Frusciante of the band The Red Hot Chili Peppers perform during their headlining set at the annual day-long KROQ Weenie Roast summer concert in Irvine, Calif., Saturday, May 13, 2006. (AP Photo/Chris Pizzello) Associated Press

Voorlopig hoogtepunt van de postmodernistische clip is 'Dani California', de nieuwe single van de Red Hot Chili Peppers. Het is een rechttoe-rechtaan, orthodox rocknummer compleet met een gitaarsolo - de Red Hot Chili Peppers zijn in de loop der jaren steeds gewoner gaan klinken - en in de bijbehorende clip passeert de halve popmuziekgeschiedenis. De clip begint met zwart-wit beelden van een rockabilly-groep met staande bas. Dan volgen een groep die verdacht veel lijkt op de Beatles met een gitarist met een Buddy-Holly-bril, een hippiegroep in de trant van Jefferson Airplane, een blanke reïncarnatie van Parliament (compleet met een landend mothership), de Sex-Pistols, een eighties-doemgroep met de trekken van Rammstein, hardrockers met poedelkapsels, enzovoorts. Soms zijn zijn het heel precieze imitaties van popsterren uit het verleden. Zo duikt David Bowie uit zijn Ziggy-tijd op en zien we een depressieve Kurt Cobain zitten op een kruk, precies zoals in het beroemde MTV-unplugged-concert van Nirvana.

Af en toe neemt het postmodernisme in de clips puzzel-achtige vormen aan, dat lijkt op de vroegere rebuskunst van Rob Scholte. Zo is 'Somebody's watching me' van Beatfreakz een kluwen van hele en halve verwijzingen. Het nummer is een bewerking van 'Somebody's watching me', een hit van Rockwell uit 1984. Maar Rockwell zelf is niet te horen in de bewerking. Beatfreakz heeft alleen het refrein van het origineel gebruikt, waarvan iedereen in 1984 wist dat het was gezongen door Michael Jackson. In de clip spelen zombie-achtige dansers de hoofdrol die duidelijk zijn geïnspireerd door Michael Jacksons 'Thriller', een van de beroemdste clips uit de geschiedenis. Halverwege de clip doet Meckill Jacksaw zijn intrede, een lullipieter die is verkleed als Michael Jackson in zijn rode periode en ook zo danst. Achter het pseudoniem Rockwell ging trouwens een zoon van Berry Gordy schuil, de legendarische oprichter van het Motown-label waar Michael Jackson als een van de Jackson Five zijn carrière begon.

    • Bernard Hulsman