Kwaad bloed

Verontwaardiging maakt blind: Arie Kievit, fotograaf van het ANP, verklaarde trots aan de Volkskrant dat hij Rita Verdonk tijdens het debat in de Kamer afgelopen dinsdag zo lelijk mogelijk op de foto had gezet. Het was een principekwestie: 'Ik vind ook niet dat Verdonk mooi op de foto mag staan.'

Denkt de fotograaf werkelijk dat hij Verdonk schade toebrengt door haar zo verlopen mogelijk op de foto te zetten? Dan heeft hij iets niet begrepen: er zijn in Nederland ontelbaar veel vrouwen die meer op Rita Verdonk lijken dan op Ayaan Hirsi Ali. Zoals bij veel middelbare Nederlandse intellectuelen een floers over hun ogen trekt wanneer ze de schoonheid van Hirsi Ali beschrijven, een gemoedstoestand die ook in de afgelopen dagen weer tot veel larmoyant dwepend proza heeft geleid, zo trekken talloze Nederlandse huisvrouwen zich op aan de gekreukelde mantelpakken van Verdonk.

Een beetje komisch is het wel: op de nieuwrechtse websites die het gedachtegoed van Fortuyn levend proberen te houden, is de verwarring compleet. Dat het juist Verdonk is die tegenover Hirsi Ali is komen te staan, dat het vooral de linkse partijen (en een linkse advocaat) zijn die zich over het net niet uitgewezen Kamerlid hebben ontfermd, zorgt in die verbeten kringen voor een ideologische implosie. Links in deze affaire kan alleen Zembla genoemd worden, maar dat programma kwam slechts met bekende feiten aanzetten - en die bleken alleen brisant door de rigide opstelling van Verdonk.

De moslims vallen dit keer in geen enkele samenzweringstheorie onder te brengen. Er hebben wat Nederlandse moslims opgelucht gereageerd - maar de massale golf van haat jegens Hirsi Ali op de website van de Telegraaf is afkomstig van Nederlanders van wie men altijd gedacht had dat die Hirsi Ali's islamkritiek wel zouden toejuichen.

Als je de retoriek eraf haalt, al dieijdele praat van mensen die zich zeggen te schamen voor hun land (echt, ik schaam me meer voor de criminele connecties van mevrouw Kroes dan voor Nederland), het geklets van mensen die hun paspoort weer gaan inleveren nu Ayaan het ijskoude Nederland verlaat voor 'the land of the free' (je zou bijna denken dat Guantánamo Bay op Schiermonnikoog ligt) - als je dat allemaal wegstreept, houd je één belangrijke vraag over: waar komt de massale volkssteun voor Verdonk vandaan?

Je kunt ook zeggen: waarom is de volkse afkeer van Hirsi Ali zo groot? Het Kamerlid toonde zich veelvuldig een bewonderaar van Fortuyn, haar grootste vijand was de oud-linkse politieke correctheid die ervoor zorgde dat de misstanden onder moslims verdoezeld werden, ze steunde het strenge immigratiebeleid van Verdonk waar ze zelf uiteindelijk het slachtoffer van dreigde te worden.

Er is vaak genoeg opgemerkt dat ze door haar manier van optreden haar doel voorbij schoot en de Nederlandse moslims niet bereikte - maar nu blijkt dat ze uiteindelijk ook het merendeel van de autochtone Nederlanders nooit heeft bereikt.

Dat wreekt zich nu op onverkwikkelijke wijze, en niet alleen bij haar. Sinds de Fortuyn-revolte is er een groep Hollandse intellectuelen geweest die zich opzichtig aan de kant van het volk schaarde, die zich ongeremd van Fortuyns retoriek bediende over een verkalkte bestuurlijke orde, die het luisteren verleerd was, een linkse elite die alleen maar met zichzelf bezig was en ieder contact met de werkelijkheid verloren had, enzovoort.

Er was ook een partij die zich razendsnel van het erfgoed van Fortuyn meester wilde maken: de VVD. Die groep en die partij ontfermden zich over Ayaan Hirsi Ali en maakten haar tot een ster. Hun uitstraling was, ik zeg het voorzichtig, weinig volks - er waren een hoop chique essays over de Verlichting en de moderniteit, er waren pamfletten en manifesten en verontwaardigde oproepen op de opiniepagina's, er waren heel veel honende commentaren in Nova en Buitenhof.

Van de liefde voor het volk, die voortdurend met de mond werd beleden, was eerlijk gezegd niet zo heel veel te zien. Sterker nog, deze nieuwe vrienden van het volk gedroegen zich verdacht veel als de elite die ze zeiden te verafschuwen - met een vleugje televisiesterrendom. Als er sprake was van engagement, bleef dat beperkt tot de Amsterdamse grachtengordel en de Universiteit Leiden. Hirsi Ali zelf ontwikkelde zich intussen tot de internationale glamour queen van de anti-islam-beweging. Haar strijd voor de emancipatie van de moslima's speelde zich vooral af voor het oog van een batterij camera's - het was een moedig optreden, zeker, maar één dat plaatsvond op congressen van denktanks en boekenbeurzen en aan diners met fonkelend kristal te midden van geestverwanten.

En ondertussen werd een klein, akelig monster gebaard. Dat monster heet Rita Verdonk. Je moet de capaciteit voor sociale rancune bij het Nederlandse volk niet onderschatten - en dat is precies wat de Nederlandse nieuwrechtsen hebben gedaan. Ze dachten de door hen verheerlijkte burger te kunnen gebruiken zoals ze dachten Verdonk te kunnen gebruiken. Dat er iets grondig mis was, bleek al uit de ontsteltenis vanLeon de Winter toen hij erachter kwam dat het door hem zo geroemde volk niet toestond dat Taïda Pasic nog drie maanden langer in Nederland bleef om haar atheneum af te maken. Regels zijn regels - hij heeft het zelf ontelbare malen gezegd en hij moet oprecht geschrokken zijn van die ijzig samengeknepen mondjes waarmee die mantra van Verdonk plotseling door uiterst welvarende, in wezen niets te klagen hebbende spitsburgers werd uitgesproken. Hij en de zijnen zagen niet in dat de door hen voortdurend aangewakkerde rancune tegen de elite zich snoeihard tegen hun eigen idool zou richten. Waar mensen als hij moed en dapperheid zagen, zag het gewone volk een kliek.

Je kunt je nu verkneukelen bij de ontzetting van VVD-leden als Paul Cliteur, die plotseling worden geconfronteerd met de bittere oogst van wat zij zelf hebben gezaaid. Je kunt je vrolijk maken over de verbeten moslim-bashers die plotseling ontdekken dat een schrikbarend groot deel van het volk in zijn racisme geen onderscheid maakt tussen een moslima en een ex-moslima. Je kunt jezelf op de borst slaan, omdat je al lang geleden zag aankomen dat de VVD ten onder zou gaan aan haar eigen opportunisme. Het lucht niet op. Hirsi Ali vertrekt naar de Verenigde Staten, naar een denktank die het debacle in Irak organiseerde, in een land waar geen seconde van Submission op televisie getoond mag worden.

Wij blijven achter - en zitten ermee.