IJzeren muur om joods land

Premier Olmert gaat naar de VS om te vertellen dat Israël eenzijdig zijn grens gaat vaststellen. Voor de Palestijnen blijft geen land over voor een levensvatbare staat.

Jisa Salhab prijst zich gelukkig. De Palestijnse bouwkundige op de Haram as-Sharif met de Rotskoepel en de Aqsamoskee ontvangt zijn salaris niet van de failliete Palestijnse Autoriteit, maar van de Jordaanse koning. Die beheert als afstammeling van de profeet Mohammed het islamitisch heiligdom in het antieke hart van Jeruzalem.

Maar Jisa maakt zich ook erg ongerust, hij vreest de dag dat de Israëlische autoriteiten zijn reisdocumenten niet meer verlengen of hem - net als honderdduizenden Palestijnen - helemaal niet meer toelaten tot de stad die zowel Israëliërs als Palestijnen claimen als hun hoofdstad.

Een paar jaar geleden kon hij van zijn huis in Abu Dis makkelijk te voet naar zijn werk. Hij leidt een van de teams die werkt aan restauratie van wat in de Koran beschreven wordt als het Uiterste Bedehuis. Tegenwoordig duurt de verplichte bustocht die hem langs twee militaire controleposten voert twee tot drie uur. Zijn oude route is op vele plaatsen versperd door een acht meter hoge muur, het zogeheten Israëlische 'veiligheidshek', dat deels op Palestijns grondgebied is aangelegd.

'Het is voor jullie makkelijker hier te komen dan voor Palestijnen in het algemeen en voor de werkers in het bijzonder', zegt hij tegen een echtpaar uit Nijmegen dat via de Maghrebpoort het plein voor de moskee heeft betreden. 'Nederlanders, Amerikanen, Russen, Koreanen, ze komen hier allemaal, maar miljoenen Palestijnen niet meer. Maar jullie zijn welkom', benadrukt hij.

Vanaf het plein is goed te zien hoe de muur als een slang door en om Arabisch Oost-Jeruzalem en joodse nederzettingen kronkelt. In de ochtendnevel zijn de contouren van Ma'aleh Adumim zichtbaar, de grootste Israëlische nederzetting op de bezette Westelijke Jordaanoever. Vanuit zijn kantoor kan burgemeester Benni Kashriel de bouw van de muur goed volgen. 'Het werd tijd', constateert de Likudburgemeester, die zeer te spreken is over het plan van premier Olmert 'om de definitieve grenzen van de joodse meerderheidsstaat Israël' vast te leggen.

Het spreekt vanzelf, zegt hij, dat zijn Ma'aleh Adumim met een fraai winkelcentrum en de populaire, betaalbaar geprijsde appartementen en roomkleurige villa's bij verenigd, joods Jeruzalem wordt getrokken. Vraag aan Kashriel welke historische figuren hij bewondert en hij noemt de namen van Ariel Sharon en de pre-Israëlische zionistenleider Zeev Jabotinsky (1880-1940). Deze in Odessa geboren schrijver en politicus geldt als de vader van het zogeheten revisionistische zionisme dat het volledige Land van Israël (het huidige Israël plus de Westelijke en Oostelijke Jordaanoevers) opeiste voor de joden.

Jabotinsky sprak zich in 1923 uit tegen onderhandelingen met de Arabische Palestijnen en vóór het opwerpen van 'De IJzeren Muur' tussen de joodse staat en de Arabieren. Hij doelde op een onoverwinnelijke militaire macht. Maar een muur mag ook van Kashriel. 'Jabotinsky was van mening dat de Arabieren nooit vrijwillig zouden instemmen met onze aanwezigheid. Hij redeneerde dat geen enkel inheems volk nieuwkomers en kolonisten zou accepteren als er maar enige hoop was hen te verdrijven. Hij heeft gelijk gekregen. Linkse Israëliërs hebben die hoop altijd gevoed en rechts was verdeeld. Nu is het de tijd om de grenzen definitief en eenzijdig vast te stellen.'

Premier Olmert gaat morgen naar Washington om zijn plannen uit te leggen. Samengevat komen die neer op het consolideren van de bestaande situatie, in het Hebreeuws hiskansut, bevestiging. Olmert heeft in speeches en interviews duidelijk gemaakt dat de scheidingsbarrière de westelijke grens van de Palestijnse gebieden zal worden en dat de valleien van de Jordaan en de Dode Zee worden geannexeerd. De nederzettingen aan de Israëlische kant van de muur worden als het ware volkenrechtelijk 'witgewassen' door nederzettingen aan Palestijnse kant te ontruimen. Welke dat zijn, is nog niet bekend. Rabbijnen en bewoners van Kiryat Arba, Elon Moreh, Itamar en andere nederzettingen zijn al volop bezig met de voorbereiding van hun verzet. Volgens The Jerusalem Post bestudeert het leger mogelijkheden met 'alternatieve veiligheidsarrangementen' deze plaatsen te behoeden voor ontruiming.

De nevenstaande kaart, gebaseerd op uitspraken van premier Olmert, onderzoeksrapporten van de Israëlische mensenrechtenorganisaties en eigen waarneming, maakt duidelijk welke gebieden er voor de 2,4 miljoen Palestijnen overblijven: enclaves in de driehoek Nablus-Jenin, Tulkarem, langs de as Ramallah-Qalqilya en in de districten Bethlehem en Hebron. De situatie daar wordt steeds problematischer met stijgende werkloosheid, grote armoede, verslechterende gezondheidszorg en toenemend radicalisme. In Gaza wordt gevreesd voor burgeroorlog tussen Fatah en Hamas.

De vraag rijst, bij het zien van de tientallen militaire controleposten, de honderden joodse kolonies met hun rode daken, wachttorens en hekken, waarom Israël niet simpelweg alle gebieden (Judea en Samaria) annexeert. Ook de schrijver Gershom Gorenberg stelt die vraag in zijn nieuwe boek The Accidental Empire over de betrokkenheid van links en seculier Israël bij de aanleg van de religieus-zionistische nederzettingen.

Zijn antwoord: 'Politici en generaals hebben daar vaak over gepraat. Maar het zou betekenen dat er naast de 1,3 miljoen Israëlische Arabieren nog eens 3,4 miljoen Palestijnen bijkomen. Dat is het einde van de joodse meerderheidsstaat. Daarom is gekozen voor een kruip-door-sluip-door-strategie van maximalisatie van Israël en het creëren van feiten op de grond in plaats van diplomatie.' De oude Groot-Israël-visie mag dan officieel zijn afgezworen, in de praktijk is het streven niet opgegeven. De Israëlische juriste Talia Sasson sprak over 'bedenkelijke, illegale en ondemocratische praktijken' en 'ordinaire landroof'.

Ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie zeiden deze week het grenzenplan nooit te zullen goedkeuren. Er blijft voor de Palestijnen geen land over voor een levensvatbare staat. De EU protesteert - zeer omzichtig - tegen het eenzijdige en definitieve karakter van de plannen, die het einde van de stichting van een Palestijnse staat zullen inluiden. Ook de VS dringen aan op hervatting van onderhandelingen met de Palestijnse president Abbas.

Toen de Israëlische premier Yitzhak Shamir in de jaren '80 en '90 werd geconfronteerd met de ene na de andere protestverklaring tegen de bouw van Israëlische nederzettingen, zei hij tegen zijn medewerkers: 'Zij zullen er uiteindelijk aan moeten wennen.' Dat gebeurde ook en zo zal het ook gaan met het plan van Olmert.

Benni Kashriel, de trotse bouwheer van Maaleh Adumim: 'Als ik naar iedere Amerikaanse president of Europese regering had geluisterd, hadden wij hier nooit iets bereikt.'

Dat de VS de plannen zullen steunen, staat volgens hem vast: 'Niet dwarsbomen is al genoeg, wij doen de rest', zegt hij.

De IJzeren Muur is een feit.

    • Oscar Garschagen