Hollands Dagboek; Wim Brands

In 2006 hield Wim Brands, radiomaker, tv-presentator en dichter, voor NRC een week een dagboek bij. Dat jaar ontving hij de Zilveren Reissmicrofoon voor het radioprogramma De Avonden van de VPRO. Brands is getrouwd met Monique. Samen hebben ze twee kinderen: Nikki en Jim. (Toen 12 en 14.)

Foto ANP

Vrijdag 12 mei

Nikki is voor de zoveelste keer haar brood & flesje vergeten, ik ren achter haar aan, intussen vraagt haar broer zich luid af waar ik zijn iPod heb verstopt, Monique is al naar haar werk. Vandaag heb ik voor het eerst sinds lange tijd nauwelijks verplichtingen buiten de deur, dus kijkt de hond me aan zoals alleen een hond dat kan: &aposwij gaan samen iets leuks doen&apos.

Even later loop ik met hem door het Westerpark, er zijn weinig andere honden en dat is wel zo rustig. Diesel is een vrolijke hond die lijkt op een Tibetaanse terriër en heeft een persoonlijkheidsstoornis. Hij denkt dat hij groter is dan hij is en stuift regelmatig op bij voorkeur grote vechthonden af, die zijns inziens zijn kudde bedreigen. Vanochtend zit hij een half uur langs de waterkant en kijkt naar een paar eenden, ik zie hoe de daklozen hun tenten in de bosjes verlaten en naar de stad wandelen. Later die ochtend koop ik van een antiquaar een aantal nummers van het tijdschrift Barbarber. &aposs Middags sluip ik toch naar de computer omdat er misschien nieuws is over de financiële structuur van de nieuwe zender waarop De Avonden vanaf september een plek moet krijgen. De computer blijft in slaapstand. Ik tuur naar het scherm en zie mezelf in een zwarte zee dobberen terwijl niemand aan de kant mijn geschreeuw hoort. Ik besluit dat vandaag alles samenspant om mij met rust te laten en denk aan een dichtregel van Hans Verhagen: &aposals je niks doet wordt het nog beter&apos.

Zaterdag

Na het ontbijt doe ik boodschappen en koop een cd voor moederdag. Ik loop met een grote boog om de boerenmarkt in de Amsterdamse binnenstad heen. &aposs Middags lees ik de laatste roman van A.M. Homes, Dit boek redt je leven. Vooral de passages waarin de hoofdpersoon in paniek verschillende instanties in Los Angeles belt omdat het gat bij zijn huis steeds groter wordt, zijn meesterlijk. Op een dag staat er een paard in het gat. Op de een of andere manier gaat dit over de publieke omroep. Aan het begin van de avond belt mijn beste vriend Ariejan, hij heeft een cursus gehad hoe hij de krant waarvoor hij werkt verleidelijker kan maken voor de lezer. Veel meer wil hij er niet over kwijt, hij is vooral doodmoe. Wat een moeite toch voor al die mensen: zouden ze zich dat wel beseffen? En eerlijk gezegd heb ik niet zoveel vertrouwen in die wichelroedelopers die in medialand water zoeken. Verleidelijk…toen ik eind jaren zeventig op de school voor de journalistiek zat liep daar marxistisch geschoold kader rond dat vond dat een krant links & toch lekker moest zijn. Wedden dat de marktbewuste verleiders van nu de marxistische dwazen van toen zijn!

Zondag

Jim heeft de computer gewekt. Hij heeft een paar weken geleden via internet kundig een paar computers samengesteld, besteld en vervolgens het systeem operationeel gemaakt, terwijl wij klunzig aan de kant stonden. Nu lees ik toevallig de oude mailwisseling tussen hem en een man van het automatiseringsbedrijf. Als het kan snel, schrijft hij, we hebben namelijk haast, de familie Brands. Ik verstuur een mail met vragen over de toekomst van De Avonden. Dit jaar werd het programma ondanks goede beluistering wegbezuinigd van 747AM, er moet meer ruimte komen voor Hepie & Hepie. Wij gaan naar een nieuw kabelkanaal. Voor weinig geld - dat spreekt.

Wim Brands: „Als ik over de toekomst van De Avonden nadenk, denk ik aan de geruststellende woorden van Frank Rijkaard: ‘Het wordt moeilijk, maar dat maakt het ook weer makkelijk. Want je weet dat het moeilijk wordt’.”
Foto Maurice Boyer

Wim Brands, VPRO-radiomaker De Avonden Foto NRC H&aposBlad, Maurice Boyer 060517

Over die relatief geringe kosten is nu onenigheid. Zie het zo: je wordt uit je huis gejaagd, er zal een nieuw huis komen, maar die belofte blijkt te betekenen dat de aannemer op een dag drie vrachtwagens vol stenen op braakland stort, waarna je zelf mag bouwen. Een beklagenswaardige situatie, maar ik haat klagen en heb bovendien de ambitie om met bijvoorbeeld iemand als Co de Kloet van de NPS - tegen de stroom in - het leukste station van Hilversum te gaan maken waar alles kan wat nergens meer mag - en dat is veel tegenwoordig. &aposs Avonds op de bank lees ik een zin van A.M. Homes voor aan Monique die precies uitdrukt welk gevoel me bekruipt als ik terugdenk aan die drukke laatste maanden: &aposIk voel van alles, Richard, ik heb alleen nooit tijd&apos.

Maandag

&aposDie vrouw is net zoveel afgevallen als ik weeg&apos, stelt Ellen (regie) verbaasd vast terwijl ze door een tijdschrift bladert in het kantoor van Studio Plantage en Rene (opnameleiding) roept me toe dat ik niet zo moeilijk moet kijken. Zij en Maartje (productie) en Karen (make-up) die zelfs een ijsbeer nog aan het praten krijgt in haar stoel, hebben ervoor gezorgd dat ik me niet uit de voeten heb gemaakt toen ik voor de eerste keer interviews moest maken voor Boeken&cetera. Vandaag zijn de laatste opnamen van het seizoen, ik interview Breyten Breytenbach over Zuid-Afrika en spreek met cultureel antropologe Marjo Buitelaar over de islam en het dagelijkse leven. Voor aanvang krijgen we te horen dat het programma na de zomer doorgaat. En dan wel met dezelfde ploeg, denk ik, want ik ben gehecht geraakt aan deze mensen. Toen ik op een mooie maandag vorig jaar september de Amsterdamse Hortus passeerde zag ik een paar televisiewagens staan. Ik liep door en realiseerde me tien meter verder dat ze daar stonden voor de eerste opname van Boeken&cetera. Ik had net een screentest achter de rug en er was me gevraagd of ik dacht dat het voor maandag nog goed kwam, dat ik gewoon in de camera keek en niet - zeer beleefd - naar de cameraman waardoor ik niet in beeld kwam. Van mij had dit niet gehoeven, dacht ik die maandagochtend en ik dacht ook aan Avonden-medewerker Marten Minkema die in die dagen ook bezig was aan een televisie-avontuur en tegen me zei: &aposAls ik aan die televisiemensen vraag of het goed gaat, zeggen ze &aposja&apos maar in hun ogen zie ik dan volstrekte paniek.&apos Dat ik niet op de vlucht ben geslagen komt door die mensen om me heen en hun kleine rituelen die ervoor zorgden dat ik opeens een buitenkant had.

Dinsdag

Helaas passeert de machinist vanochtend station Hilversum-Noord niet, toen dat vorige week gebeurde moest al dat mediavolk vanaf Hilversum naar het mediapark wandelen en dat leidde tot een vrolijkheid die ervoor zorgde dat de stoet nu eens een keer niet op een chain gang leek. Als ik door het zand loop, zakt de moed me opeens in de schoenen. Dat optimisme van mij over de overlevingskansen van De Avonden op een nieuw kabelkanaal is op niets gebaseerd als ik kijk naar het lage uurbedrag dat ik sinds maandagavond ken. Wat moet ik zeggen als we donderdag de Zilveren Reissmicrofoon krijgen? We hadden een mooi rapport maar we zijn van school gestuurd. Zoiets. Wat denk jij, vraag ik aan m&aposn collega Lotje IJzermans. Ze schiet in de lach. Wat moet je ook anders? Het zal nog lastig worden om donderdag tijdens de prijsuitreiking de juiste toon aan te slaan.

Na besprekingen, geploeter op teksten, en na een geïnterviewde die de weg kwijt is en door het gebouw dwaalt bij de hand te hebben genomen, maak ik een radioprogramma over de Engelse schrijver Barbellion die een van de mooiste boeken schreef die ik ken: Het laatste dagboek. Als hij veel te jong, doodziek, op zijn einde wacht, schrijft hij: &aposAchttien maanden geleden weigerde ik nog langer arsenicum te nemen - het voedsel was al duur genoeg - en ik wilde geen dokter meer zien. Ik sta er op alleen te worden gelaten met mijn groteske ziekte. In de tussentijd moet ik haar voortgang centimeter voor centimeter volgen. Maar ik spot met haar.&apos

Woensdag

Gisteravond tot veel te laat samen met Monique gekeken naar de wanvertoning van Verdonk. Nederland wordt zo langzamerhand een obscure doorzonbuurt. Ik fladder door de dag, van Amsterdam, naar Hilversum, weer naar huis, daarna de Rietveld-academie, Arsenal-Barcelona gemist, en wat heb ik aan al deze drukdoenerij overgehouden? Als ik over de toekomst van De Avonden nadenk hoor ik de geruststellende woorden van Frank Rijkaard, hij peinsde deze week over de finale en zei: &aposHet wordt moeilijk, maar dat maakt het ook weer makkelijk want je weet dat het moeilijk wordt.&apos

Donderdag

Als ik samen met Lotje het podium bestijg om in de Amsterdamse studio Plantage de zilveren Reissmicrofoon in ontvangst te nemen bedenk ik hoe Diesel waarschijnlijk op dit moment op ons bed ligt, op z&aposn rug, poten omhoog - en daalt er een diepe rust in me neer. Ik leg uit dat het gedoe rond de Avonden uiteindelijk een poging is om af te rekenen met een mentaliteit: wij hebben evenals de Benedictijner monniken, die op het standpunt staan dat elke bezoeker Jezus Christus kan zijn, onze deuren geopend voor tallozen - en dat heeft weer geleid tot programma&aposs die je door het Hilversumse formatdenken bijna nergens meer hoort. Na afloop praat ik links en rechts in een gezellige drukte, totdat ik de woorden van iemand die me een vraag stelt niet meer hoor en ja knik zoals dove mensen dat soms ook doen, ik ga naar huis.

Als we in de tuin zitten roept m&aposn buurmeisje Julia (3) me: &aposKom Wim, we gaan timmeren.&apos

Vrijdag 19 mei

Vandaag verlaat ik alleen voor het hoogstnodige het erf, het is fijn om een feestvarken te zijn, maar er zijn grenzen. Ik bereikte gistermiddag al een grens toen ik tijdens een lunch met Avonden-medewerkers overwoog om op een stoel te gaan staan voor een toespraak.

    • Wim Brands