De rauwe romantiek van een vervallen haven

De vervallen Dokhaven van de Rotterdam heeft een rauw romantiek - maar wat moet je ermee? De prijsvraag 'Unorthodocks' levert nieuwe ideeën.

Het winnende ontwerp voor een drijvend evenementenpodium ‘Stadshaven - Stadskade - Stadsvloot’ van het jonge Rotterdamse architectenbureau Cimka. Foto uit genoemd boek

Rotterdam, 20 mei. - Midden in de stad en toch een wereld op zichzelf: Heijplaat. Hier ligt het gelijknamige tuindorp van tien, twintig straten, een onverwachte idylle tussen de containeroverslag. Hier ligt ook de vroegere Rotterdamse Droogdok Maatschappij (RDM), waar ooit schepen als de SS Rotterdam zijn gebouwd, maar ook booreilanden, kraanpontons en onderzeeboten. Het statige hoofdkantoor met zijn marmeren vloer en gebrandschilderde ramen staat nog altijd overeind, maar de Dokhaven, het hart van de oude scheepswerf, is leeg en de steigers zijn met mos begroeid. Het verleden ligt voor het oprapen, dat wel - maar wat moet je ermee?

Ontwikkelingsmaatschappij Stadshavens NV nam die vraag letterlijk en schreef eind vorig jaar onder de naam Unorthodocks een prijsvraag uit die ideeën moest genereren over tijdelijke en betaalbare invullingen van de Dokhaven. Uit de 97 inzendingen uit binnen- en buitenland werden eind deze week drie winnaars en drie eervolle vermeldingen bekendgemaakt.

De winnaar is het jonge Rotterdamse bureau Cimka met het plan 'Stadshaven - Stadskade - Stadsvloot'. Ontwerpster Ilse Castermans: 'We hebben een drijvend dok zoals vroeger bij de RDM werd gemaakt, verbouwd tot een mobiel evenementenpodium. De tribunes zijn uitschuifbaar en verplaatsbaar, zodat je activiteiten erop kunt organiseren: een tenniswedstrijd, een modeshow, een circus, een openluchtbioscoop.' Cimka heeft andere RDM-bouwsels ook nieuwe functies toebedacht: een vrachtschip wordt een infocentrum, een onderzeeër herbergt de toiletten, de sleepboot is ehbo-post. 'De Dokhaven is hun thuishaven, maar ze kunnen overal naar toe varen en als visitekaartje voor de Stadshavens dienen.'

De tweede prijs ging naar 'Park van Noach' waarin een vijftal ontwerpers voorstellen het gebied over te laten aan spontaan opduikende plant- en diersoorten. De derde prijs ging naar Robert Verrijt en Floris Cornelisse, die parallel aan de rivier een nieuwe verbinding en een waterplaza aanleggen.

Met ruim 850 bedrijven en 20.000 werkers is het Stadshavensgebied - Heijplaat, Eemhaven, Waalhaven, Merwehaven en Vierhavens - zelf bijna een middelgrote stad. Begin 2004 richtten de gemeente en het Havenbedrijf Stadshavens Rotterdam NV op om de veranderingen in het havengebied te begeleiden: industrie eruit, nieuwe bedrijven, woningen, cultuur en recreatie erin.

Natuurlijk zal de werkelijkheid van straks altijd een stuk prozaïscher zijn dan de rijke fantasie die de ideeënprijsvraag heeft losgemaakt. Maar dat is geen reden om de fantasie nu al terzijde te schuiven. Van een strak geplande nieuwe stadskern tot overwoekering door de natuur: hier ligt een inspirerend scala aan keuzes wat je met de rauwe romantiek van zo'n vervallen havengebied kunt doen. Alles ligt - nu nog - open.

De inzendingen zijn t/m 10 juni te zien in de voormalige timmerloods op het RDM-terrein, op de website www.unorthodocks.nl (ook voor routebeschrijving en openingstijden) en in een 'ideeëngids', Uitg. 010, 19.50.

    • Tracy Metz