De grootste zon ter wereld

In België staat het grootste schaalmodel van het zonnestelsel ter wereld: één op veertig miljoen.

België is een door taalstrijd verdeeld land dat volgens sommigen alleen nog maar door het koningshuis bijeen wordt gehouden. Blijkbaar weten de somberaars niet dat hun land nóg een bindend element heeft: het zonnestelsel. Verspreid over het hele land, van de westkust tot de oostgrens, staan elf metaalsculpturen die de zon en de planeten (en de maan) voorstellen en gezamenlijk een reusachtig schaalmodel van het zonnestelsel vormen. Het grondgebied van België wordt in Brussel door de zon bijeengehouden. Alleen de Duitstalige delen hebben geen planeet.

In dit nationale model van het zonnestelsel worden zowel de grootte van de planeten als hun onderlinge afstanden op een schaal van één op veertig miljoen weergegeven. Een kunstwerk voor de ingang van het metrostation in Oudergem, een deelgemeente van Brussel, symboliseert de zon (die op deze schaal een diameter van 34,8 meter heeft) en op 1447 meter hiervandaan staat de eerste planeet: Mercurius. Ook Venus en de aarde (diameter 32 centimeter) staan nog in het Hoofdstedelijk Gewest Brussel, in respectievelijk Watermaal-Bosvoorde en Ukkel, maar Mars ligt net over de grens in Hoeilaart. Al deze afstanden zijn nog te belopen, maar voor de verdere planeten kan men beter de fiets of trein nemen. De verste planeet, Pluto (diameter 6 centimeter), staat op 147 kilometer van de zon in Florenville.

De metaalsculpturen zijn gemaakt door de bekende Belgische 'kunstsmid en metaalsculpteur' Tim Roosen (1972). In zijn werkstukken vindt men de invloed van de art nouveau terug, maar volgens kenners is zijn stijl 'agressiever en organischer'. Het eerste kunstwerk, de zon, werd op 16 mei 2004 officieel ingehuldigd. De planeten volgden in de rest van dat jaar en toen mocht België zich er op beroemen het grootste schaalmodel van het zonnestelsel ter wereld te hebben - een record dat overigens niet in Guinness Book of World Records wordt vermeld. Het vorige record stond op naam van het Maine Solar System Model in de Amerikaanse staat Maine, dat een schaal van één op 93 miljoen heeft. Daar staat Pluto op 64 km van de zon.

Het idee voor het Belgische schaalmodel is overigens niet afkomstig van astronomen of politici (of de koning), maar van de Belgische Vereniging voor Strijd tegen Mucoviscidose. Mucoviscidose, beter bekend als taaislijmziekte, is de meest voorkomende, erfelijke ziekte in België. De vereniging hoopt met dit project de strijd van patiënten en hulpverleners tegen deze ziekte onder de aandacht te brengen.

De astrotoeristische attractie zal overigens niet lang het grootste model ter wereld blijven, want in Zweden en Groot-Brittannië wordt aan nog grotere modellen van het zonnestelsel gewerkt. Daar is het vooral de bedoeling om op deze manier de jeugd voor de wetenschap te interesseren. Het Sweden Solar System heeft een schaal van één op twintig miljoen. De zon wordt gesymboliseerd door de Globe-arena in Stockholm, het grootste bolvormige gebouw ter wereld, terwijl de planeten in noordwaartse richting tot op afstanden van 300 kilometer (Pluto) hiervandaan komen te staan, met name bij scholen, musea en parken. De twee grootste planeten - Jupiter en Saturnus - ontbreken echter nog.

Bij het Britse Spaced out-model staat de zon op de beroemde radiosterrenwacht te Jodrell Bank, in Cheshire, en bevinden de planeten zich in alle richtingen eromheen, tot in Schotland en Ierland toe. Dit model heeft een schaal van één op vijftien miljoen. De organisatoren hadden gehoopt het geheel tijdens de National Science Week van afgelopen maart te kunnen voltooien, maar door financiële problemen wordt dit een jaar later. In België worden in die tijd federale verkiezingen gehouden en zullen ook de discussies over een mogelijke opdeling weer hoog oplaaien. Belgen, pas op uw planeten!

Meer info: home.scarlet.be/~novabel/muco.htm

    • George Beekman