Vooruit, Europa NRC Handelsblad

Na een aantal gastcolumns begint Heleen Mees vandaag als vaste columnist op de Opiniepagina. Zij woont en werkt in New York, als jurist (gespecialiseerd in Europese belastingaangelegenheden) en publicist.

Robert Kagan, de Amerikaanse neo-conservatieve commentator en auteur van het boek Of Paradise and Power, zei drie jaar geleden dat het enige wat Europa echt bezig houdt Europa is. Kagan, die zelf jarenlang als correspondent in Brussel woonde en werkte, zag een Europa dat obsessief bezig was met zelfonderzoek. De speciale website over Europa (http://wethepeople.nrc.nl) die deze krant onlangs opende is er een mooi voorbeeld van.

Voorafgaand aan de referenda over de Europese Grondwet kwamen boeken op de markt met optimistische titels als De Verenigde Staten van Europa: de nieuwe supermacht en het einde van de Amerikaanse dominantie en De Europese droom: hoe Europa’s toekomstvisie langzamerhand de Amerikaanse droom overschaduwt. Minder dan twee jaar na publicatie doen de titels ongerijmd aan.

Europa is nagenoeg van de Amerikaanse radar verdwenen. Alleen voor een bezoek aan het NAVO-hoofdwartier maakte Condoleezza Rice het afgelopen jaar een tussenstop in Brussel. Bij andere buitenlandse bezoeken die Rice, Rumsfeld en Cheney aflegden, doorsneedt Air Force Two het West-Europese luchtruim om pas ergens in het Midden-Oosten of in een van de voormalige Sovjet-republieken de landing in te zetten.

Ook voor Amerikaanse opiniemakers heeft Europa afgedaan. Een kleine steekproef wijst uit dat het aantal keren dat Europa genoemd wordt in de afgelopen drie jaar is gehalveerd. Alleen William Pfaff, oud-columnist van de New York Times zag in de Franse studentenprotesten een revolte tegen het Amerikaanse kapitalisme, en meteen ook een raison d’être voor de Europese Unie. Maar hij woont dan ook al jaren in Parijs, en wordt in Amerika nauwelijks meer gelezen.

De Europese impasse is het resultaat van verwende kiezers en lafhartige politici. Voorstanders van integratie roepen om het hardst dat Europa socialer, minder bureaucratisch, goedkoper en democratischer moet. Met hun eisen voeden ze het onbehagen. Ze bevestigen immers alleen maar de argumenten van het nee-kamp.

Aan Europa stellen we veel hogere eisen dan we aan de Nederlandse overheid stellen, volgens de laatste NIPO-peiling heeft het kabinet het vertrouwen van niet meer dan 20 procent van de bevolking, of we zelfs maar aan onze eigen partner stellen. Die gaat toch ook niet bij het eerste het beste paar ongewassen sokken dat rondslingert de deur uit?

We dreigen zo uit het oog te verliezen dat Europa moet. Alle grote politieke partijen in Nederland zijn het daar over eens, evenals 80 procent van de kiezers, zoals de eurobarometer net na de volksraadpleging van vorig jaar uitwees. Ook bij opinieonderzoek eerder deze maand vond 71 procent van de ondervraagden dat EU lidmaatschap een goede zaak is.

Europa moet, omdat anders de Europese droom van solidariteit, duurzaamheid en mensenrechten, die Jeremy Rifkin zo hoopvol in zijn meer dan 400 pagina’s tellende boek beschrijft, in rook zal opgaan. Het Europa van werken om te leven in plaats van leven om te werken, van sociale rechten in plaats van eigendomsrechten en van Venus in plaats van Mars.

De Europese variant van de Amerikaanse droom kan alleen door een krachtige EU worden beschermd en uitgedragen.

Europa moet, omdat China over vijf jaar de EU zal voorbijstreven als economische grootmacht, en je daar niet tandeloos bij wilt staan.

Behalve een kleine duizend miljard Amerikaanse dollars heeft China naar schatting ook nog een 250 miljard euro’s in kas. Als die in één keer van de hand gaan, zal dat de eurokoers flink onder druk zetten. Wordt het geen tijd voor eurodiplomatie?

Europa moet, omdat het binnen afzienbare tijd niet langer beschikt over eigen natuurlijke energiebronnen van formaat. De gasbel bij Slochteren is over enkele decennia leeg, net als de Noorse olievelden. Voor de energievoorziening is de EU dan vergaand afhankelijk van landen als Rusland, Soedan, Venezuela en Iran. Wil Europa zich tegen die tijd werkelijk overleveren aan de grillen van die landen?

De Amerikanen doen er nu al alles aan om het niet zover te laten komen. Vice-president Dick Cheney was twee weken geleden in Centraal-Azië om de steun van Kazachstan en Turkmenistan te krijgen voor de aanleg van pijpleidingen die de invloed van Rusland op de energietoevoer zou verminderen. En Condoleezza Rice was vorige maand in Turkije en Griekenland om te onderhandelen over olie- en gasleidingen die Azerbeidzjan zouden bevoordelen ten koste van Rusland.

Turkije en Griekenland! De lidstaten van de Europese Unie kunnen het ondertussen niet eens worden over een gezamenlijke energiepolitiek.

De tegenstellingen in de Verenigde Staten zijn veel groter dan die tussen de lidstaten van de EU, of het nou gaat om belastingen, godsdienst, oorlog, ras, seks of abortus. Politiek gezien zouden de meeste Europeanen in Amerika bij de Democratische partij thuis horen. Niet voor niets zei Bolkestein in 1996 dat hij ook voor Clinton zou hebben gestemd.

Als Amerikanen het lukt om samen in één gemeenschappelijk economisch en politiek systeem te huizen dan kunnen Europeanen dat ook. Daarbij hoort het besef dat de Europese Unie werk in uitvoering is. Onvolkomenheden kunnen geen reden zijn om de werkzaamheden te staken.

Het is overigens niet zo vreemd dat Europa talent heeft voor zelfanalyse. Het heeft immers de godfather van de psychotherapie voortgebracht. Maar het is tijd om te stoppen met navelstaren en om de blik naar buiten te richten. Vooruit Europa, van die sofa af!

PS: Ayaan, welcome to the States.