VN: Guantánamo Bay moet sluiten

De Verenigde Staten moeten „niemand meer op Guantánamo Bay opsluiten en het detentiecentrum sluiten”. Dat schrijft het Comité Tegen Marteling van de Verenigde Naties in een rapport dat vanmorgen verscheen.

In het rapport staat ook dat de VS „stevige maatregelen moeten nemen om alle vormen van marteling en mishandeling van gevangenen door burgerpersoneel en militairen in Afghanistan en Irak uit te roeien”.

Het rapport is gebaseerd op hoorzittingen eerder deze maand, waarbij het VN-comité hoge functionarissen uit Washington aan de tand voelde over de behandeling van gevangenen. Vooral detentiecentra op Guantánamo, in Irak en Afghanistan kwamen aan de orde, waar mensen worden vastgehouden in het kader van de terreurbestrijding. Volgens mensenrechtenorganisaties worden gevangenen daar onmenselijk behandeld en gemarteld. Amerikaanse cipiers en geheim agenten zouden hiervoor onvoldoende worden bestraft.

In het rapport schrijven de tien onafhankelijke experts van het comité dat de VN-conventie tegen marteling uit 1987, die door de VS en 140 andere landen is geratificeerd, wel degelijk geldt voor Amerikaanse gevangenissen in conflictgebieden buiten de VS. John Bellinger, juridisch adviseur van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, had tijdens de hoorzittingen juist gezegd dat die gevangenen niet onder de conventie vallen, omdat het gaat om „oorlogsgebied”. Daarom weigerde Bellinger het comité informatie te geven over ondervragingstechnieken van Amerikaanse veiligheidsdiensten in deze gebieden, het bestaan van geheime detentiecentra en geheime transporten van gevangenen naar landen waar marteling wordt toegepast.

Het rapport wijst die argumentatie van de hand. De VS, concludeert het, passen de martelconventie „selectief” toe. Het roept de VS op „niemand in welk geheim detentiecentrum dan ook op te sluiten onder de facto Amerikaanse controle”. Ook mogen zij „gevangenen niet terugsturen naar landen waar zij reëel gevaar lopen om te worden gemarteld”. Zij moeten personeel dat zich bezondigt aan welke vorm van mentale of fysieke marteling ook, „streng straffen”.

Het comité, dat alle landen die de VN-conventie hebben geratificeerd elke vier jaar verhoort, spreekt geen veroordeling uit. Het doet alleen aanbevelingen, die over vier jaar uitgevoerd moeten zijn. Ze zijn niet afdwingbaar.

    • Caroline de Gruyter