Uit electoraal belang

Een vervelend neveneffect van democratie is dat je de hele tijd net moet doen alsof het volk het voor het zeggen heeft.

Vroeger ging het nog wel. Toen hadden we de representatievedemocratie, waarbij het volk eens in de vier jaar een stem mocht uitbrengen op een beginselprogramma op hoofdpunten waarna politici met verstand van zaken zich distantieerden van het volk om vier jaar lang het land te besturen. Het voordeel was dat zij niet steeds werden gestoord door de mening van het volk dat, zoalsbekend, de ene keer dit denkt en de andere keer dat.

Maar nu zijn alle remmen los. We leven in een een hectische directe democratie waarin politici 24 uur per dag moeten doen alsof zij oog hebben voor het onbehagen van de straat. Dit permanent electoraal bewustzijn leidt tot bizarre taferelen.

Natuurlijk is het op zich al bizar dat twee leden van het kabinet elkaar openlijk in de haren vliegen om de illusie te creëren dat het er in hun partij democratisch aan toe gaat. Omdat de eenheid van kabinetsbeleid niet verbroken mag worden, gaat het lijsttrekkersdebat niet over standpunten, maar louter over imago. Dat krijg je sowieso met directe democratie, want standpunten zijn veel te ingewikkeld voor het volk. En wat dan gebeurt, is het volgende.

Een tv-programma maakt bekend dat Hirsi Ali bij haar asielaanvraag onjuiste informatie heeft verstrekt. Dit was al jaren bekend. Verdonk houdt uit eigen electoraal belang rekening met de populariteit van Hirsi Ali en zegt dat zij niets te vrezen heeft. Onverwachts steekt een storm van protest op. Uit eigen electoraalbelang zegt Verdonk dat regels regels zijn. Ze gelast een onderzoek dat normaal weken duurt. Maar als het imago van daadkracht op het spel staat, kan het ook in twee dagen. Verdonk besluit dat Hirsi Ali alsnog moet worden uitgezet.

En het kan niet eens. De Grondwet verbiedt het om iemand stateloos te maken. De enige juiste conclusie zou zijn dat het geval Hirsi Ali - net als vele zeer schrijnende gevallen - aantoont dat het bikkelharde asielbeleid onhoudbaar is. Maar dat ligt electoraal veel te gevoelig.

Ilja Leonard Pfeijffer

Dichter en romancier.

    • Ilja Leonard Pfeijffer