‘Duivels lastig om overal grip op te houden’

Justitie doet onderzoek naar fraude en omkoping in het betaald voetbal. KPMG keek in 2004 al naar de risico’s. „Het zou mij niet verbazen dat ons rapport heeft bijgedragen tot dit strafrechtelijke onderzoek.”

Erik van der Walle

Een slecht onderbouwd rapport dat bol staat van de hypotheses. Dat was de reactie van de KNVB toen consultant KPMG twee jaar geleden een rapport schreef over de kwetsbaarheid van het betaald voetbal voor criminele activiteiten.

De reactie op de bekendmaking van het „oriënterende onderzoek” van het openbaar ministerie (OM) was gisteren heel wat positiever. „Wij juichen het onderzoek toe en zien de uitkomsten met vertrouwen tegemoet. De KNVB heeft daarvoor de instrumenten niet, het OM natuurlijk wel”, zei Henk Kesler, directeur betaald voetbal.

Vreemd dat verschil in reactie? „Nee”, zegt Kesler zelf in een toelichting. „Dat onderzoek van KPMG trok conclusies die je over elke bedrijfstak zou kunnen trekken. Ook de bloembollensector is op die manier vatbaar voor criminelen”, zegt hij over het rapport dat in opdracht van het ministerie van Justitie werd gemaakt. „Ik zie liever een serieus onderzoek van het OM dan al die hypothetische conclusies van KPMG.”

Rens Rozekrans, verantwoordelijk voor het rapport van KPMG, staat nog altijd achter de conclusie die in 2004 werd getrokken: door het gebrek aan preventie is het betaald voetbal extra kwetsbaar voor de georganiseerde criminaliteit. De redenen lagen volgens KPMG voor de hand: in de voetbalwereld gaat het om veel geld, de herkomst van sponsorgeld is niet altijd bekend en door het groeiend aantal weddenschappen wordt het steeds aantrekkelijker om wedstrijden te manipuleren.

„We hebben in 2004 de risico’s aangegeven en vervolgens zie je wat er in Duitsland, België en Italië gebeurt. En dan ben ik verbaasd dat sommige mensen denken dat de internationale gokwereld bij de Nederlandse grens ophoudt”, zegt Rozekrans.

Over het advies om meer aan preventie te doen is verder nooit met KPMG gepraat. „Een voorbeeld van een adequate reactie vond ik de maatregel van de hockeybond vorig jaar. Toen duidelijk werd dat er door spelers op wedstrijden werd gegokt, kwam er direct een algemeen verbod. Zo maak je iedereen bewust van de ernst van de situatie. Zo’n verbod bestaat bij voetballers in Nederland nog altijd niet.”

Verder zou je volgens Rozekrans aan een meldpunt kunnen denken. „Nu zegt de KNVB dat er nooit signalen over misstanden binnenkomen. Maar je moet dergelijke dingen natuurlijk wel faciliteren, anders is de drempel te hoog. Zo complex is dat allemaal niet.”

Een verbod op het gokken bestaat in Nederland niet, maar veel geadviseerde maatregelen van KPMG waren volgens de bond al uitgevoerd voordat het rapport was verschenen. Bijvoorbeeld op het gebied van financiële transparantie: wie zijn boeken niet toont, raakt zijn licentie kwijt.

Ondanks die maatregelen wil Kesler niet uitsluiten dat ook in het Nederlandse voetbal criminele goksyndicaten zijn doorgedrongen, maar voor de integriteit van de Nederlandse scheidsrechters steekt hij zijn hand in het vuur. „Dat zijn er ook maar 22 en geen 700 zoals bij de profvoetballers. Van die scheidrechters weten we alles. Van hoeveel kinderen ze hebben tot in welke auto ze rijden.”

Verder tekent Kesler aan dat Nederland een goede historie heeft wat betreft zuiverheid van het voetbal. „Er is één keer een scheidsrechter [Dick Jol] verdacht, maar die is tot op het hoogste niveau vrijgesproken. Ik denk dat dit soort zaken niet snel in ons calvinistische wereldje gebeuren, maar uitsluiten kan je het nooit. Want het is duivels lastig om grip te houden op alle zaken, tot aan het andere eind van de wereld. We zijn er trots op dat de Nederlandse competitie populair is in landen als Japan, China en Rusland en we kunnen moeilijk verbieden dat in die landen op onze wedstrijden wordt gegokt.”

In bijna alle landen is het gokken op voetbalwedstrijden een miljoenenzaak geworden. Eerder zorgden uitwassen al voor grote problemen in België, Duitsland en Tsjechië. In Italië komt de geest helemaal uit de fles nu de kersverse landskampioen Juventus van alle kanten wordt beschuldigd.

Het gokken wordt pas een probleem op het moment dat uitslagen gekocht worden. En juist dat is in de praktijk moeilijk te bewijzen. „Een keeper kan wel drie keer over de bal heen duiken, maar bewijs maar eens dat het opzettelijk is”, zegt een in de voetballerij actieve advocaat. „Je komt daar meestal alleen achter op het moment dat er ruzie uitbreekt onder de criminelen of wanneer een ex-echtgenote haar verhaal aan de politie gaat doen.”

Het OM verklaarde gisteren op grond van een aantal signalen in actie te zijn gekomen. „Het zou mij niet verbazen dat ons rapport, naast andere factoren, eraan heeft bijgedragen dat Justitie met het strafrechtelijke onderzoek is begonnen”, zegt Rozekrans.

www.nrc.nl/dossiersDossier Corruptie in de sport

    • Erik van der Walle