Waar was Balkenende? Verdonk wacht zwaar beraad kabinet

Minister Verdonk wekte met haar solo-optreden in de zaak van Ayaan Hirsi Ali de woede van haar collega-ministers. Ook premier Balkenende was onaangenaam verrast.

„Dat mag”, zei Rita Verdonk, minister voor Vreemdelingenzaken en kandidaat-lijsttrekker voor de VVD, gisteren relativerend in het tv-programma NOVA. Zij vindt het goed dat premier Balkenende (CDA) er persoonlijk op gaat toezien dat zij de komende weken zal doen wat de Tweede Kamer haar dinsdagnacht opdroeg. Zij moet de komende zes weken het nietig verklaren van de Nederlandse nationaliteit van ex-Kamerlid Ayaan Hirsi Ali „heroverwegen”.

De premier liet gisteren weten dat hij persoonlijk zal nagaan of dat ook gebeurt. Vanmiddag riep Balkenende Verdonk en de vice-premiers Zalm (VVD) en Brinkhorst (D66) bijeen in het Torentje. Volgens betrokkenen is de curatele waaronder Verdonk in feite is gesteld, te verklaren is uit ergernis over het solistische optreden van Verdonk. Doordat de minister beslissingen nam zonder de premier in te lichten, heeft ze de verhouding met de overige kabinetsleden en de premier verstoord. Haar bewegingsvrijheid is nihil.

Vorige week vrijdag, een dag na de Zembla-documentaire over Hirsi Ali, gelastte Verdonk een onderzoek. Vice-premier Zalm (VVD) zat die dag de wekelijkse ministerraad voor. Het onderzoek kwam niet ter sprake. Zalm zei na afloop van de ministerraad dat de documentaire geen nieuwe feiten aan het licht had gebracht. Verdonk benadrukte dat de kwestie rondom de valse identiteit veertien jaar geleden speelde. Een dag later, op een VVD-bijeenkomst, maakte Verdonk het onderzoek pas openbaar. Maandagochtend kreeg Verdonk premier Balkenende aan de telefoon. De premier wilde weten wat de stand van het onderzoek was.

VERVOLG BALKENENDE: pagina 3

Verdonk wacht zwaar beraad kabinet

BALKENENDE

vervolg van pagina 1

Dat was nog in volle gang, zei Verdonk. Ze spraken af dat de minister zou wachten met de bekendmaking van conclusies als het onderzoek afgerond zou zijn.

Balkenende was dan ook geschokt toen hij diezelfde avond hoorde dat Verdonk zojuist een brief naar Hirsi Ali en de Tweede Kamer had gestuurd. Zij had, zo schreef ze, de conclusie getrokken dat „vooralsnog moet worden aangenomen” dat Hirsi Ali nooit het Nederlanderschap heeft gekregen.

De dag erop, op dinsdag, volgt bijeenkomst na bijeenkomst. Balkenende praat ’s ochtends met zijn collega en partijgenoot Donner (Justitie) en fractievoorzitter Verhagen.

Ook Verhagens collega’s Van Beek (VVD) en Van der Laan (D66) zitten erbij, omdat ze over een nieuw politiebestel zouden praten. Medewerkers van Balkenende en Verhagen houden de gehele dag contact.

Na de persconferentie van Hirsi Ali, die ze samen met vice-premier Zalm houdt, heeft Balkenende nog een spoedoverleg met Zalm, Verdonk en Donner.

Zalm, geëmotioneerd, had op de persconferentie sarcastisch gezegd dat als de IND dossiers altijd zo snel zou behandelen, er geen wachtlijsten meer zouden zijn. Hij is extra boos, omdat hij van Verdonk had gehoord dat ze pas dinsdag een brief zou sturen. Het overleg kan de irritatie bij de vice-premier niet wegnemen.

In het tien uur durende Kamerdebat, dat aan het einde van de middag begint, krijgt Verhagen alle ruimte om Verdonk te bekritiseren.

Balkenende volgt het debat honderd meter verderop, via de televisie. Als Verdonk een motie van de VVD om de zaak te heroverwegen minder scherp uitlegt, neemt Verhagen zelf het initiatief tot een tweede, veel scherpere motie. De Kamer volgt hem. Nu het debat achter de rug is, zal Balkenende de eenheid in het kabinet moeten herstellen. De ministers van zijn partij zijn boos op hun collega en willen vanavond in het wekelijkse bewindspersonenoverleg een gezamenlijk standpunt formuleren. Balkenende is daarbij. Ook de VVD-ministers komen samen. Verdonk, die een zware zitting van de ministerraad wacht, zei daar gisteren over: „Ik zal wel zien wat de reactie is.”