Rita moet beloven door te gaan

Rita Verdonk voerde gisteren campagne in Hardenberg. Haar achterban blijft haar steunen. „Een strijd tegen 140 Kamerleden win je nooit.”

Van een vijandige vergaderzaal in Den Haag naar een campagnebijeenkomst in Hardenberg. Rita Verdonk ervaart haar eerste publieke optreden na het Tweede-Kamerdebat over de kwestie Hirsi Ali alsof ze in „een warm bad” stapt.

Nadat ze met een helikopter in Hardenberg is geland, loopt ze onder een overweldigend applaus de Evenementenhal binnen. Gastheer Henny van der Most, groot geworden in de handel met oud ijzer, doet een snelle opiniepeiling en constateert dat er voor ‘IJzeren Rita’ in de strijd om het lijsttrekkerschap van de VVD weinig zieltjes vallen te winnen. Er zijn bijna geen Rutte- of Veenendaal-aanhangers in de zaal.

In zo’n ambiance is het makkelijk scoren voor Verdonk. Ze krijgt complimenten voor haar „kranige optreden” en moet beloven dat ze zich niets aantrekt van de kritiek van vooraanstaande partijgenoten. „Ik trek me niet terug”, zegt Verdonk.

Mocht haar zelfvertrouwen een deuk hebben opgelopen, dan is daar in Hardenberg weinig van te merken. Losjes en zelfverzekerd loopt ze met haar microfoon in de arena, om haar verhaal af te steken en vragen te beantwoorden. Als de naam Hirsi Ali valt, legt ze uit dat ze als mens om haar geeft („ik hou van haar, een hele goeie vrouw”) maar dat ze als minister „geen keuze” had. „Het kan niet zo zijn dat je met een valse naam een Nederlands paspoort krijgt.”

Spijt van haar optreden heeft ze niet. „Elf uur debatteren met veel emotie was moeilijk, maar toen ik vanmorgen voor de spiegel stond, zei ik tegen mezelf: ik heb het goed gedaan.” Als ze het anders had gedaan, zegt Verdonk, en Hirsi Ali in bescherming had genomen, was ze „ook verguisd”.

De aanwezige ondernemers kunnen deze opstelling wel waarderen. Zij duwen Verdonk terug op het voetstuk waar ze in Den Haag vanaf is gevallen. Tot ver na afloop moet Verdonk handtekeningen uitdelen en op de foto met fans. „Je rug recht houden, dat doen wij als ondernemer ook”, geeft ondernemer Lubbers uit Balkbrug haar als welgemeend advies. Verdonk heeft volgens de fans geen slappe knieën getoond, ook niet nu ze op verzoek van de Tweede Kamer moet bekijken of Hirsi Ali alsnog het Nederlanderschap kan krijgen. „Een strijd tegen 140 Kamerleden win je nooit, ze moest iets”, verklaart J. Talen, raadslid in Staphorst en voorzitter van de VVD-afdeling IJsselvecht. „In de politiek moet je geven en nemen, maar zij heeft niet te veel gegeven”, zegt gastheer Van der Most. Ook Apeldoorner Rene Groen, een ondernemer die „geen fan” van Verdonk is, vindt dat ze het goed heeft gedaan. „Als je als lijsttrekker leiding wilt geven moet je met kracht wat uitstralen.”

Verdonk verklaart na afloop niet verrast te zijn door de steunbetuigingen. Er is sowieso al een verschil tussen de politiek in Den Haag en de burgers in het land, zegt ze, en eerder op de dag had ze veel e-mails ontvangen. „En het overgrote deel was positief.” Geen electorale schade dus? „Geen idee, dat vind ik ook niet relevant. Als minister heb ik gedaan wat ik moest doen.” Woordvoerder Sinke van Verdonks campagneteam denkt dat, „als de emotie er af is”, het mee zal vallen. Het is niet prettig dat Neelie Kroes openlijk haar steun heeft ingetrokken, erkent Sinke, maar daar staan „heel veel positieve reacties” tegenover.

De VVD-prominenten die Verdonk in het openbaar afvallen, kunnen weinig goeds doen in Hardenberg. „Wat Nijpels zegt, heeft net zoveel waarde als wat een vogeltje uit zijn achterste laat vallen”, zegt transporteur Lubbers. Anderen wijzen een beschuldigende vinger richting de linkse partijen de media. Zij worden ervan beschuldigd een complot te hebben gesmeed tegen „stemmenkanon” Verdonk. „Het moment dat Zembla met zo’n documentaire komt is geen toeval. We stonden te hoog in de peilingen”, zegt afdelingsvoorzitter Talen. „En Wouter Bos moest met zijn AOW-problemen in de schaduw”, verklaart Zwollenaar G. Fransen. Het enige dat hij Verdonk verwijt is dat ze „taxatiefouten” heeft gemaakt. „Dat mag, als je het daarna maar naar eer en geweten herstelt.” Voordat ze met de auto uit Hardenberg vertrekt, zegt Verdonk dat ze de komende dagen „als Rita” met „Ayaan” gaat bellen. De inhoud van het gesprek? „Dat is persoonlijk.”

    • Martin Steenbeeke