Prodi’s ‘homogene ploeg’ staat voor ‘ingewikkelde rebus’

Premier Romano Prodi heeft de nieuwe Italiaanse regeringscoalitie gepresenteerd. Negen partijen met uiteenlopende visies doen mee. Hoe lang gaat dat goed?

Minister Massimo D'Alema (AFP) A combo of recent portraits shows (from L , Top) : Former Undersecretary to the Prime Minister's Office, Gianni Letta, Former Italian Prime Minister and European deputy Massimo D'Alema, (From L, Bottom) Italy senate speaker Franco Marini, Former Italian Interior Minister Giorgio Napolitano, and Vice-chairman of the European Convention, Italian Guiliano Amato. The five men could be proposed for the next presidential election in Italy. The president will be elected by an electoral college. AFP PHOTO AFP

Bas Mesters

Vijf weken na de nipte verkiezingsoverwinning van Romano Prodi’s centrum-linkse coalitie is zijn regering gistermiddag beëdigd door president Giorgio Napolitano. ,,Het is een homogene ploeg geworden die vijf jaar gaat regeren’’ zei een ontspannen glimlachende Prodi gisteren.

Maar de man die tien jaar geleden ook al eens premier was, zal zich als geen ander realiseren dat hij voor een uiterst moeilijk karwei staat. „Een ingewikkelde rebus”, zoals het in de Italiaanse pers wordt genoemd, temeer daar de regeringscoalitie maar over een meerderheid van twee zetels beschikt in de Senaat.

„Maak geen ruzie en blijf een eenheid”, smeekte een menigte gisteravond tot vice-premier Francesco Rutelli. Hij beloofde dit „in het belang van het land”. Maar de nieuwe regering bestaat uit maar liefst negen partijen waaronder twee communistische, een groene, een katholieke en een libertijnse. Deze groeperingen verschillen onder meer van mening over ethische kwesties als het homohuwelijk en samenlevingscontracten, over sociale en economische politiek, en over milieubeleid.

De partijen gaan samenwerken op basis van een regeringsprogramma van 281 pagina’s vol compromissen. Het doel dat hen het meeste verbond, hebben ze al bereikt: het naar huis sturen van Silvio Berlusconi. Het is dan ook de vraag hoe lang ze hun meningsverschillen kunnen gladstrijken.

De uiteindelijke samenstelling van de nieuwe ministersploeg toont aan dat Prodi zelfs tijdens het formeren al concessies heeft moeten doen aan zijn oorspronkelijke plannen en aan de partijen.

Prodi wilde veel vrouwelijke ministers, maar het zijn er slechts zes op de 25 geworden. Vijf van hen zijn op dit moment nog zonder portefeuille. Prodi verdedigde zich door er op te wijzen dat het kabinet-Berlusconi maar twee vrouwelijke ministers had. „Van twee naar zes is een grote stap.”

Op een ander punt heeft de nieuwe regeringsleider ook bakzeil moeten halen. Voor de verkiezingen zei hij altijd te streven naar een klein kabinet met veel neutrale technische ministers. Het is uiteindelijk een uitgebreide ploeg geworden met zes partijleiders en twee ex-premiers: Massimo D’Alema als vice-premier op Buitenlandse Zaken en Giuliano Amato op Binnenlandse Zaken.

De enige echte vakspecialist in de regering is minister van Economische Zaken en Financiën Tommaso Padoa Schioppa. Aan hem de taak om de kwakkelende Italiaanse economie en het als maar oplopende financieringstekort en de staatschuld terug te dringen.

De regering-Prodi zal de eerste honderd dagen van haar termijn duidelijke maatregelen moeten nemen om de Europese Commissie en de internationale financiële wereld tevreden te stellen. Lukt dat niet dan wachten Italië Europese boetes en zal het land meer rente moeten gaan betalen op staatsleningen, waarmee de 1.500 miljard euro staatsschuld wordt gedekt. Hierdoor zou het nog moeilijker worden om uit het economische dal te kruipen.

Harde strijd zal binnen de coalitie worden gevoerd over de nieuwe arbeidswet. De communisten willen dat die wordt afgeschaft. De werkgevers vinden het een goede wet die tot flexibilisering van de arbeidsmarkt leidt en Prodi wil volstaan met enkele kleine wijzigingen.

Ook over de terugtrekking van de troepen uit Irak bestaat onenigheid. Prodi wil dit doen in overleg met de bondgenoten. Radicaal links eist onmiddellijke terugkeer van de 2.500 manschappen.

Een onmiddellijke bedreiging voor de regering Prodi vormen de gemeenteraadsverkiezingen van 28 en 29 mei. Bij verlies zou de regering meteen onder grote interne en externe druk komen te staan. Berlusconi is al volop bezig met zijn campagne in de diverse steden en hoopt via winst aan te tonen dat het nipte verlies in april een bedrijfsfout was en dat hij het is die het recht heeft om te regeren. Berlusconi ziet zich inmiddels als „de toekomstige premierkandidaat” en heeft beloofd elke „barst in de coalitie aan te grijpen om de regering te laten vallen.”

    • Bas Mesters