Na vierduizend jaar op dronk in Israël ‘Hezbollah zwaait altijd terug’

Wijn proeven op de Golanhoogte in Israël. (Foto Reuters) Israelis lift their glasses as they take part in a wine tasting at the close of a tour of the Golan Winery. Israeli tourism to the Golan Heights has increased since Israel and Syria began their negotiations on reaching a peace deal. The Golan Winery in 1999 pumped some $2.5 million into a five-year expansion project including expanding its vineyards by 950 dunams (240 acres) and its annual ouput from four to six million bottles. Many large businesses on the Golan are very concerned what will happen should Israel and Syria make peace and the Golan Heights be returned to Syrian rule. Picture taken February 10. REUTERS

Door onze correspondent Oscar Garschagen

Tegen tienen, als de ochtendzon kracht krijgt en de fles ‘C’, een chardonnay, leeg raakt, constateert Eli Ben-Zaken dat het goed zou zijn als Israëliërs meer zouden drinken.

„Wij joden beheersen de kunst van het overleven, het is nu tijd om de kunst van het leven aan te leren. Wij drinken nog te weinig, een erfenis uit de kibboetstijd. Gek, want al in bijbelse tijden hielden wij van wijn en wijnmaken”, vindt Eli(62).

Volgens de wijncritici van de Franse dagbladen Le Figaro en Les Echos is hij de meest getalenteerde wijnmaker van Israël en behoort de geopende ‘C’, zijn Blanc du Castel, tot „de beste grand crus van de planeet”.

Daniel Rogov van dagblad Haaretz beschouwt Eli als de meest consistente wijnmaker van het land. Zelf noemt hij zich een ‘marchand de bonheur’.

Op het Domaine du Castel, gesitueerd in de moshav Ramat Raziell in de nog groene heuvels van Judea bij Jeruzalem, lijkt aan het grote joodse lijden inderdaad een eind gekomen. Dankzij Eli, geboren in een Franstalig, joods koopmansmilieu in het Egyptische Alexandria, gevlucht naar Italië op zijn veertiende en in 1970 in Israël aangekomen, waar hij vocht in de Jom Kippoeroorlog van 1973. Hij behoort tot de grondleggers van de tweede Israëlische wijnrevolutie. De eerste wijnrevolutie werd ontketend door rabbijn Itzhak Schorr die in 1848 een wijnmakerij in Jeruzalem opende, gevolgd door rabbijn Avraham Teperberg in 1870.

De geschiedenis van wijn in het beloofde land is 4.000 jaar oud, maar de hoge kwaliteit is fonkelnieuw, stelt de wijn- en restaurantcriticus Daniel Rogov, de Johannes van Dam van Israël. Op oud land wordt nieuwe wijn gemaakt door steeds meer wijnmakers. Volgens de laatste telling zijn in Israël nu 180 wijnmakers in bedrijf met een gezamenlijke omzet van bijna 1 miljard euro, variërend van markt- en exportleider Golan Heights Winery tot een gepensioneerde chirurg uit Jeruzalem, die op zijn landgoed een paar duizend flessen rode wijn maakt en verkoopt op de zaterdagse wijnfestivals, waar Israëliërs in groten getale op af komen.

De nieuwe regering onder leiding van premier Olmert, die geboren en getogen is in het wijndorp Binyamina en regelmatige gast is van Eli uit Alexandria, wil van Israël een wijnexporterend land maken, in navolging van Australië, Zuid-Afrika en Chili.

Vervolg TWEEDE WIJNREVOLUTIE: pagina 16

ACHTERGROND: ISRAËLS AMBITIE OM TOT DE NIEUWE WIJNEXPORTEURS TE BEHOREN

‘Hezbollah zwaait altijd terug’

Sinds 2002 groeit de totale productie met 20 procent per jaar en de export naar de VS en de Europese Unie met 35 procent per jaar.

Eli, klein van stuk, sigaartjes rokend en liefhebber van zijn eigen producten: „Wij maken allang niet meer dat mierzoete bocht dat joden dronken tijdens Pesach en andere religieuze dagen. Maar we hebben natuurlijk wel een groot imagoprobleem. Buiten de joodse wereld weten maar weinig mensen dat het etiket kosjer niets zegt over de kwaliteit en de technieken. Als we in het buitenland van de plank met kosjere wijnen naar de plank met Mediterrane wijnen verhuizen, zou dat al winst zijn. En er zijn ook politieke hindernissen. Er zijn wijnimporteurs en restaurants die geen Israëlische wijn willen kopen en verkopen. Alsof daardoor het Palestijnse probleem wordt opgelost.”

Van die hindernissen hebben hij en zijn zoon Ariel, opgeleid in het Franse Lycée Viticole in Beaune, steeds minder last sinds zijn witte ‘C’ en twee rode Grand Vin Castel op de Vinexpo in Frankrijk in de prijzen viel, mede dankzij Serena Suthcliff, de wijnexpert van Sotheby, die de producten van Domaine du Castel voortdurend aanprijst. Van zijn 100.000 flessen gaat 70 procent naar Frankrijk, New York en Californië. Maar nu de Israëlische economie ‘boomt’ (6,6 procent groei in het eerste kwartaal van dit jaar) vinden steeds meer Israëliërs de weg naar de tientallen wijnfestivals, de nieuwe wijnboetieken, de supermarkten en naar Domaine du Castel.

Als de fles ‘C’ leeg is, opent hij meteen met glimmende ogen een rode Grand Vin Castel, gemaakt van cabernet sauvignon, merlot en petit verdot. Hij vertelt dat de keuze voor Franse benamingen van zijn wijnmakerij en producten is ingegeven door zijn herkomst. „Frans is – naast Arabisch – mijn moedertaal. Mijn vader kwam vanuit Marokko naar Egypte, waar wij woonden tot we in ’59 na de Suez-crisis het land moesten verlaten.”

Domaine du Castel was een hobby gebleven als de Palestijnse intifadah niet was uitgebroken. „Ik had een zeer goed lopend Italiaans restaurant in Jeruzalem, maar nadat er vijf bomaanslagen in de straat waren gepleegd had ik het gevoel dat mijn vrouw, mijn kinderen en ik aan het front zaten. Het was niet vol te houden.” Het restaurant werd gesloten en de wijnmakerij – tot dan een liefhebberij in de zeer omvangrijke tuin – werd na grondige bestudering van Connaissance et Travail du Vin, het standaardwerk van Emile Peynaud, tot ontwikkeling gebracht in de schuur van een voormalige kippenboerderij. Hij paste voor Israëlische begrippen nieuwe technieken toe, nam genoegen met kleine opbrengsten en profiteerde van het gunstige klimaat (koude nachten, warme dagen) en de goed gedraineerde terra rossa-grond. „Wij hebben er voor gekozen om relatief klein en exclusief te blijven”, vertelt hij als hij foto’s laat zien van wijnproefevenementen in Frankrijk, waar zijn ‘C’ staat naast flessen Chateau Margaux en Petrus.

Mat Haruni, oprichter/eigenaar van Dalton Wineries in het gelijknamige dorp in noordelijk Galilea, heeft precies de tegenovergestelde keuze gemaakt. Domaine du Castel en Dalton zijn ongeveer even oud, maar Mat maakt al bijna een miljoen flessen rood (cabernet sauvignon en shiraz) en wit (chardonnay en sauvignon blanc). Niet ver van de grens met Libanon heeft hij op een industriepark zijn glimmende fermentatie- en stookinstallaties van Franse en Italiaanse makelij neergezet. De tijd dat de bewoners van deze dorpen zich druk maakten over inkomende Katushya-raketten van Hezbollah is allang voorbij. „Als je wat dichter bij de grens komt, kan je zwaaien naar de Hezbollah-posten. Ze zwaaien altijd terug”, vertelt de in India geboren en in Londen getogen Haruni. Ook hij begon als een hobbyist. „Maar ik ontdekte al snel dat je het goed moet doen, of helemaal niet moet doen”.Hij investeerde „een serieus deel” van zijn in de diamanthandel opgebouwde vermogen in de wijnmakerij. In tegenstelling tot Eli bezit hij geen wijngaarden, maar koopt hij zijn druiven van de boeren op de Hoogten van Golan en Galilea.

„Ik had er failliet aan kunnen gaan. Dat stimuleert enorm om er een succes van te maken.” Hij profiteert nu volop van de spectaculaire groei van de Israëlische economie. Over de toekomst van de op Syrië veroverde Golan – naast Galilea en de heuvels van Carmel het belangrijkste gebied voor de Israëlische druiventeelt – maakt hij zich nauwelijks zorgen. Samen met de grootste wijnmaker van Israel, Golan Heights Winery, zoekt hij naar alternatieven voor het geval Israël ooit mocht besluiten de Golan aan Syrië terug te geven. „Maar ach, als je je met dat soort politieke zaken moet bezighouden, kan je in het Midden-Oosten nooit wat opbouwen”, zegt hij laconiek in zijn druk bezochte proeverij annex winkel naast de wijnmakerij.

Hij wil hier ook een hotel openen voor de toeristen uit Korea, China, Japan, de Filippijnen, Rusland en Oekraïne die na dagtochten langs Bijbelse plaatsen, niet zo oude Israëlisch-Arabische slagvelden en verlaten Syrische stellingen hier graag en een tikkeltje verrast een glas Dalton Shiraz komen drinken.

    • Oscar Garschagen