‘Ingewikkelde rebus’ voor regering-Prodi

Premier Romano Prodi heeft de nieuwe Italiaanse regering gepresenteerd.

Negen partijen met uiteenlopende visies doen mee. Hoe lang gaat dat goed?

Massimo D’Alema (rechts bovenaan) Foto AFP A combo of recent portraits shows (from L , Top) : Former Undersecretary to the Prime Minister's Office, Gianni Letta, Former Italian Prime Minister and European deputy Massimo D'Alema, (From L, Bottom) Italy senate speaker Franco Marini, Former Italian Interior Minister Giorgio Napolitano, and Vice-chairman of the European Convention, Italian Guiliano Amato. The five men could be proposed for the next presidential election in Italy. The president will be elected by an electoral college. AFP PHOTO AFP

Vijf weken na de zeer nipte verkiezingsoverwinning van Romano Prodi’s centrum-linkse coalitie is zijn regering gistermiddag beëdigd door president Giorgio Napolitano. „Het is een homogene ploeg geworden die vijf jaar gaat regeren’’ zei een glimlachende Prodi. Maar de man die tien jaar geleden ook al eens premier was, beseft als geen ander dat hij voor een uiterst moeilijk karwei staat. „Een ingewikkelde rebus’’, heet het in de Italiaanse pers, temeer daar de coalitie maar over een meerderheid van twee zetels beschikt in de Senaat.

„Maak geen ruzie en blijf een eenheid’’, riepen toeschouwers gisteravond naar vice-premier Francesco Rutelli. Hij beloofde dat „in het belang van het land’’.

Maar de regering bestaat uit negen partijen, waaronder twee communistische, een groene, een katholieke en een libertaire. Ze verschillen van mening over ethische kwesties (homohuwelijk), over sociale en economische politiek, en over milieubeleid. De partijen gaan samenwerken op basis van een programma van 281 pagina’s vol compromissen. Het doel dat hen verbond, hebben ze al bereikt: het naar huis sturen van Silvio Berlusconi. Hoe lang kunnen ze hun meningsverschillen nu gladstrijken?

De samenstelling van de ministersploeg laat zien dat Prodi tijdens het formeren al concessies heeft moeten doen. Hij wilde veel vrouwelijke ministers, maar het zijn er slechts zes op de 25 geworden. Vijf van hen zijn op dit moment nog zonder portefeuille. Prodi zei dat het kabinet Berlusconi maar twee vrouwelijke ministers had. „Van twee naar zes is een grote stap’’.

Op een ander punt heeft de nieuwe regeringsleider ook bakzeil moeten halen. Voor de verkiezingen zei hij altijd te streven naar een klein kabinet met veel neutrale, technische ministers. Het is uiteindelijk een uitgebreide ploeg geworden met zes partijleiders en twee ex-premiers: Massimo D’Alema als vice-premier op Buitenlandse Zaken en Giuliano Amato op Binnenlandse Zaken.

De enige echte vakspecialist is minister van Economische Zaken en Financiën Tommaso Padoa Schioppa. Hij moet de kwakkelende Italiaanse economie opkrikken en het almaar oplopende financieringstekort en de staatsschuld verminderen. De regering Prodi zal de eerste honderd dagen duidelijke maatregelen moeten nemen om de Europese Commissie en de internationale financiële wereld tevreden te stellen. Lukt dat niet, dan wacht Italië Europese boetes en zal het land meer rente moeten gaan betalen op staatsleningen, waarmee de 1.500 miljard euro staatsschuld wordt gedekt. Dat zou het nog moeilijker worden maken uit het economische dal te kruipen.

Harde strijd zal worden gevoerd over de arbeidswet. De communisten willen dat die wordt afgeschaft. De werkgevers vinden het een goede wet die tot flexibilisering van de arbeidsmarkt leidt, en Prodi wil volstaan met enkele kleine wijzigingen.

Ook over de terugtrekking van de troepen uit Irak bestaat onenigheid. Prodi wil dit doen in overleg met de bondgenoten. De radicaal linkse krachten eisen onmiddellijke terugkeer van de 2.500 militairen.

Een onmiddellijke bedreiging vormen de gemeenteraadsverkiezingen van 28 en 29 mei. Bij verlies zou de regering meteen onder grote interne en externe druk komen te staan. Berlusconi is volop bezig met zijn campagne en hoopt via winst aan te tonen dat het nipte verlies in april een bedrijfsongeval was en dat hij het is die het recht heeft regeren. Berlusconi profileert zich al als „de toekomstige kandidaat-premier’’. Hij belooft elke ,,barst in de coalitie aan te grijpen om de regering te laten vallen.’’

    • Bas Mesters