Help, mijn beurs is opeens leeg

De beurs is geschrokken, maar hoe reageert u?

Na ruim honderd handelsdagen is de graadmeter van de koersen van de grootste ondernemingen, de AEX-index, terug op het niveau van begin dit jaar.

De koersval komt, zoals dat heet, toch nog onverwachts. Dat de prijzen van olie en andere grondstoffen stegen, dat de rente weer ging stijgen en dat daardoor ook de inflatie wel eens kon gaan oplopen – allemaal factoren die beleggers tot nu toe hadden genegeerd. Waarom? Economie is deels psychologie, en financiële markten zijn op korte termijn grotendeels massapsychologie.

Nederland is nauw verweven met het wel en wee op de aandelenmarkten. De pensioenwereld, waar negen van de tien werknemers hun oude dag verzekeren, is een grote aandelenbelegger. En een substantieel aantal burgers belegt ook zelf in aandelen van individuele bedrijven en/of in beleggingsfondsen die op hun beurt in aandelen beleggen.

Naarmate de financiële vermogens van de Nederlanders steeds groter worden, spelen de beurskoersen een steeds grotere rol in de economische gang van zaken. De rekenaars van het Centraal Planbureau (CPB) hebben de beurstrend dan ook in hun model zitten voor de prognoses van de economie.

De afgelopen jaren heeft de beurshausse die in april 2003 op gang kwam, een cruciale rol gespeeld in het stabiliseren van de economie. Mede dankzij de stijgende koersen steeg het financiële vermogen van Nederland, de optelling van het geld dat bijvoorbeeld in effecten en huizen zit en op spaarrekeningen staat.

Nederland werd rijker en gebruikte het rendement op dat vermogen, het ‘gratis’ geld, om zijn consumptie op peil te houden. Ondanks loonmatiging. Ondanks economische mineur. Het mooie, maar voor de calvinistische volksaard toch wat navrante van deze trend is is: je hoeft er zelf niets voor te doen. Het overkwam ons.

Het CPB becijfert dat consumenten in de lopende kabinetsperiode (2003-2007) in totaal ruim 30 miljard euro meer uitgeven aan consumptie dan zij in deze jaren aan inkomen beschikbaar hadden.

De vraag bij koersverliezen als die van de afgelopen dagen is of consumenten hun rol als stabilisator (en aanjager) van de economie willen blijven spelen. Recent onderzoek van het CPB in samenwerking met De Nederlandsche Bank leert dat consumenten heel anders reageren op koersstijgingen dan op koersdalingen. Beurswinsten worden welwillend en met enige vertraging omgezet in extra uitgaven. Koersverliezen leiden direct tot gewijzigd gedrag: consumptiegroei remmen, meer sparen.

Menno Tamminga

    • Menno Tamminga