Verdonk in Kamer: ik kon niet anders

Minister Verdonk kreeg het gisteravond zwaar te verduren in de Tweede Kamer.

Alleen Kamerlid Nawijn had begrip voor haar snelle beslissing over Hirsi Ali.

Minister Verdonk in de Tweede Kamer, gisteravond. „Denkt u dat ik dit fijn vind?” Foto Roel Rozenburg Den Haag:16.5.6 Tweede Kamer. Debat met minister Verdonk over paspoort Hirsi Ali. © foto: Roel Rozenburg Rozenburg, Roel

Eén keer verloor minister Rita Verdonk (Vreemdelingenzaken, VVD) gisteravond, tijdens het spoeddebat met de Tweede Kamer over het diezelfde dag teruggetreden Kamerlid Ayaan Hirsi Ali haar zelfbeheersing. Fractievoorzitter Femke Halsema (GroenLinks) hield de minister voor dat zij wel degelijk geweten moest hebben dat de van oorsprong Somalische al eerder gelogen had over haar identiteit om het Nederlanderschap te verkrijgen. „U wist al heel lang dat ze niet Hirsi Ali, maar Magan heet.”

Verdonk: „Die beschuldiging werp ik verre van mij!”

Halsema: „U heeft toch wel eens met haar gemaild? Dan weet u ook wat haar mailadres in de Tweede Kamer is, al jaren?

Verdonk: „Nee.”

Halsema: „Dat is magan@tweedekamer.nl is en u mailt met haar dus u wist dat.”

Verdonk, woedend: „Ik heb nog nooit gemaild met Ayaan Hirsi Ali. Hoe kúnt u dat zeggen? Denkt u dat ik het allemaal fijn vind wat hier gebeurt?”

De discussie rondom het vertrek van Ayaan Hirsi Ali uit de Tweede Kamer leidde tot emoties in Den Haag. Het ging immers niet om zomaar een asielzoekster, maar om „een van ons”, een Kamerlid.

In een persconferentie maakte Hirsi Ali eerder gisteren haar vertrek uit de Kamer bekend. Ze werd begeleid door vice-premier Zalm (VVD), die zichtbaar geëmotioneerd zei dat hij verbaasd was over de snelle beslissing van zijn collega-minister. Hirsi Ali wilde haar vertrek uit de Tweede Kamer al langer aankondigen, maar haar besluit werd versneld door een onderzoek dat minister Verdonk zaterdag, na een aanvankelijke weigering op vrijdag, liet instellen naar haar verblijfsstatus. Maandagavond stuurde ze de resultaten daarvan naar de Tweede Kamer. Hirsi Ali wordt, omdat ze heeft gelogen over haar identiteit bij het verkrijgen van het Nederlanderschap, „niet geacht het Nederlanderschap te hebben verkregen”. Een documentaire van het tv-programma Zembla had dat volgens Verdonk aan het licht gebracht. Ze stelde meteen daarop een onderzoek in. Hirsi Ali zei gistermiddag dat ze in beroep gaat tegen deze beslissing.

De verwarring was na de brief, die Verdonk maandagavond laat naar de Kamer stuurde, compleet. Fractievoorzitter Van Beek (VVD) vatte de politieke verbijstering in het spoeddebat zo samen: „Waarom? Waarom nu? Waarom zij? Waarom zo?” Binnen 48 uur na het instellen van het IND-onderzoek had Verdonk al conclusies klaar liggen. „De uitzending van Zembla heeft geen nieuwe feiten aan het licht gebracht. Het is hartverscheurend te zien wat er nu gebeurt, zeker als je bedenkt wat Hirsi Ali de laatste jaren al heeft meegemaakt”, zei Van Beek.

Het vertrek van Hirsi Ali leidde, ook bij fractiegenoten die weinig hebben met haar opvattingen en stijl, tot emoties. Kamerlid Bibi de Vries zei: „Als er ooit iets met Hirsi Ali gebeurt, zijn er mensen binnen de VVD die bloed aan hun handen hebben.”

Minister Verdonk zei in het debat dat ze „begrip” had voor de emoties. Maar, herhaalde ze keer op keer, ze had niet anders kunnen handelen dan ze gedaan heeft. Een minister is er om de wet te handhaven. „Ik kon niet anders”, zei ze. De documentaire van Zembla had volgens Verdonk „nieuwe feiten” aan het licht gebracht. En aan de constatering dat Hirsi Ali nooit rechtmatig de Nederlandse nationaliteit heeft verkregen, kan Verdonk verder ook niets doen, zei ze. De snelheid waarmee Verdonk haar conclusies aan de Kamer had toegezonden had mede te maken met een verzoek van Kamervoorzitter Weisglas, vertelde Verdonk de Kamer desgevraagd. Die had in een overleg met Verdonk, Zalm, Van Beek en hemzelf op een spoedige bekendmaking aangedrongen, juist omdat het een lid van het parlement betrof.

De Kamer wilde vooral discussiëren over Artikel 14 van de Rijkswet op het Nederlanderschap. Volgens de Kamer laat dit wetsartikel ruimte om in individuele gevallen toch het Nederlanderschap toe te wijzen als iemand gelogen heeft over de identiteit. Verdonk ontkende dat. Uitzonderingen zijn mogelijk, erkende ze, maar alleen als er verwarring over bijvoorbeeld de juiste schrijfwijze van een naam is. Vrijwel de hele Kamer pleitte in het spoeddebat voor een versnelde naturalisatieprocedure.

D66-fractievoorzitter Lousewies van der Laan eiste dat Hirsi Ali aan het einde van de week een gloednieuw paspoort thuisbezorgd zou krijgen, „met de complimenten van de Nederlandse regering”. Ook PvdA-leider Bos maakte zich hard voor een versnelde procedure. De Tweede Kamer, uitgezonderd het lid Nawijn, vond ook dat Verdonk te snel tot haar besluit gekomen was. „Vrijdag zei u nog dat Hirsi Ali niets hoefde te vrezen, zaterdag stelde u een onderzoek in en maandag wist u dat ze ten onrecht het Nederlanderschap had verkregen”, zei ChristenUnie-voorman Rouvoet.

Van Beek ontkende overigens dat de VVD zelf een verantwoordelijkheid had in de nu ontstane situatie, door Hirsi Ali willens en wetens op de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer te zetten in 2002: „Er is toen een inschatting gemaakt van het politieke risico dat de leugens met zich mee brachten, maar niet van de juridische risico’s waar we het nu over hebben.”

Diverse fracties legden het verband tussen de beslissing van Verdonk en de lijsttrekkersstrijd die momenteel gaande is binnen de VVD. Halsema (GroenLinks): „Waarom die plotselinge daadkracht, u weet dit al jaren. Wat drijft u om zo hard en ondoordacht op te treden. Toch niet de lijsttrekkersstrijd binnen uw partij hoop ik?” CDA-fractievoorzitter Verhagen zei, verwijzend naar Verdonks campagne-slogan: „We moeten geen karikatuur maken van daadkracht.”

CDA, PVDA, D66 en GroenLinkssteunden een motie van de VVD-fractie die Verdonk opriep het schorsen van de naturalisatie ongedaan te maken en de komende weken te gebruiken om de naturalisatie te regelen. Afhankelijk van het antwoord van Verdonk zou de Kamer het daar verder bij laten zitten. Verdonk was daar nog mee bezig toen deze krant sloot.