‘Light’-product moet ook echt lichter zijn

Fabrikanten mogen niet meer zomaar beweren dat hun producten ‘light’ zijn.

Het Europees Parlement besloot gisteren dit soort claims aan banden te leggen.

De supermarkt ligt vol met producten die vezelrijk, 'light' of vetarm zijn. Foto Maarten van Haaff Haaff, Maarten van

Unilever loopt zich al warm. „We bekijken of deze nieuwe wet mogelijkheden biedt meer claims op onze producten te zetten”, zegt Dick Toet, directielid van het onderdeel voeding van de fabrikant van onder andere Blue Band, Unox, Knorr, Bertolli en Ola. „We hebben altijd al gepleit voor deze wetgeving.”

De multinational denkt bijvoorbeeld aan een claim voor een van zijn belangrijkste merken, Lipton. Unilever wil begin volgend jaar op blikjes icetea en theezakjes melden dat Lipton anti-oxidanten bevat. Die stoffen verminderen de zogeheten vrije radicalen in het lichaam, wat de kans op kanker kan verkleinen.

Na drie jaar hevig debat nam het Europese Parlement gisteren een wet aan die voorschrijft hoe bedrijven producten mogen aanprijzen die goed zijn voor de gezondheid. Bijvoorbeeld door op hun verpakking te zetten dat ze ‘light’ zijn, extra vitamine C bevatten of dat er calcium is toegevoegd. Ook de aanduiding ‘goed voor hart en bloedvaten’ is voortaan aan regels gebonden. Doel van Brussel is de wildgroei aan claims op voedingsproducten te regelen. Het aantal producten waaraan extra vitamines, vezels, chemische stoffen, calcium, mineralen of speciale bacteriën zijn toegevoegd, is de laatste jaren explosief toegenomen.

Dit soort claims op verpakkingen zijn volgens Brussel onduidelijk en verschillen per land. ‘Light’-producten bevatten in Nederland bijvoorbeeld veel minder calorieën dan in de meeste andere Europese landen. En ‘minder vet’ is niet gezonder wanneer onverzadigd vet is vervangen door schadelijker verzadigd vet: een truc die koekfabrikanten soms toepassen. De stelling ‘weinig vet’ werpt de vraag op hoeveel weinig is.

Aan deze onduidelijkheid komt een einde, zegt Brussel. Zo mogen fabrikanten pas claimen dat er weinig vet, suiker, calorieën of zout in hun producten zitten, als er bijvoorbeeld maximaal 3 van de 100 gram (in het geval van vet) of 5 van de 100 gram (voor suiker) van deze stof in het voedingsproduct zit.

Brussel ergerde zich claims als die van Milka, die een chocoladereep verkoopt ‘met calcium’. Koekverpakkingen melden ‘rijk aan vitamine C’ en Nederland kreeg vorig jaar te maken met de lolly van Chupa Chups die ‘nul procent vet’, maar wel bijna 100 procent suiker bevat. Bedrijven beweren soms dat een product bijvoorbeeld ‘90 procent vetvrij’ is. „Dat lijkt goed, maar er zit dan dus wel 10 procent vet in”, zegt woordvoerder Philip Tod van de Europese Commissie. „Dat is heel slecht.”

Koekfabrikant Lu, zuivelgigant Danone en Unilever denken dat de wet het aantal claims op producten in Nederland niet vermindert. De maximaal toegestane hoeveelheden zijn ruim. „De gezondheidsclaim voor onze yoghurt en toetjes van Activia, dat ze de stoelgang bevorderen, hoeft niet van de verpakking”, verwacht directeur Marnix Eikenboom van Danone Nederland. Dat geldt ook voor de tientallen producten waaraan vitaminen, vezels, calcium of mineralen zijn toegevoegd.

Wel wordt Brussel strenger voor bedrijven die stellig beweren dat hun product de gezondheid verbetert. Als ze op de verpakking willen beweren dat hun artikel goed is voor hart en bloedvaten of bijvoorbeeld het cholesterol verlaagt, moeten ze voortaan eerst toestemming vragen aan het agentschap van de Europese Unie voor veilige voeding, EFSA.

EFSA onderzoekt of een dergelijke claim wetenschappelijk is onderbouwd. Het product mag pas worden verkocht als de gunstige werking ervan is aangetoond. Dat vindt manager Toet (Unilever) een nadeel: „Zo’n procedure kan lang duren. Misschien wel één of twee jaar.” De brancheorganisatie voor de voedingsindustrie FNLI zei gisteren dat de wet nieuw onderzoek naar gezonder voedsel afremt.

Lu ziet wel mogelijkheden. Voedingsmanager George de Bekker introduceerde twee maanden geleden een verbeterde versie van tussendoortje Lego Milk Break. Daarin zit nu 30 procent minder verzadigd vet. In de huidige Nederlandse wet mag hij die verbetering niet op de verpakking zetten, straks wel. Chipsgigant Smiths Food wil dit jaar op de markt komen met Lay’s Sensations, waarbij de hoeveelheid verzadigd vet is gehalveerd. Binnenkort kan Lay’s dat claimen, omdat verzadigd vet het cholesterolniveau verhoogd. Moederbedrijf Pepsico wil Cruesli light introduceren. Waarschijnlijk mét claim.

Voor die ontwikkelingen waren Voedingscentrum en Consumentenbond al bang. Ze zijn ontevreden over de wet en wilden eigenlijk af van alle claims. „’Light’ wekt de indruk dat je er veel van mag eten”, zegt voedingsexpert Patricia Schutte van het Voedingscentrum.

De Consumentenbond vindt Cruesli niet gezond, omdat het veel suiker en calorieën bevat. Beide organisaties vinden dat de nieuwe wet weinig helpt in de strijd tegen overgewicht en suikerziekte. Maandag deelden lobbyisten van de bond voor het parlement in Straatsburg T-shirts uit aan politici. Ze konden kiezen tussen maat M en XXL.

Misschien heeft de actie voorkomen dat gisteren een amendement werd aangenomen dat fabrikanten groot op hun verpakking mochten schrijven dat hun product op één onderdeel gezond was, als het op andere punten schaadt. De christendemocraten, de grootste fractie in het parlement, wilden zelfs tot het laatst toe gezondheidsclaims toestaan op bier en wijn. Want alcohol zou dementie verlichten en juist goed zijn voor hart- en bloedvaten.

Uiteindelijk ging het Europarlement akkoord met het compromis dat als er op een artikel ‘0 procent vet’ staat, de fabrikant in even grote letters dient te melden als dit artikel bijvoorbeeld veel suiker bevat.

Fractiespecialist Dorette Corbey van de Europese sociaal-democraten hoopt dat de maatregel consumenten beter beschermt. „Onderzoek wijst uit dat veel mensen die gezondheidsclaims geloven. Vaak beslissen ze op grond daarvan of ze iets kopen.” Lobbyist Rogier Klimbie blijft op zijn hoede: „Bedrijven zien in claims een effectief marketinginstrument. Dat snap ik ook wel.”