Europees breinbreken

Het Europees Parlement laat zich soms bijstaan door burgerpanels.

Gewone burgers adviseren over de koers van bijvoorbeeld de hersenwetenschappen.

Illustratie van de twee menselijke hersenhelften Name: 250206WEThersenhelften Caption: De mens is de enige diersoort met een duidelijke verdeling van een groot aantal functies over de twee hersenhelften - bij linkshandige mensen is de verdeling soms (niet altijd) verwisseld, vergeleken met rechtshandigen. FUNCTIES in de linker hersenhelft: -spraakvermogen, -taalbegrip, -logica, problemen oplossen, -ervaringen en gedragingen -interpreteren, verklaren en betekenis geven -lacunes in het geheugen invullen -waarnemen details FUNCTIES in de rechterhersenhelft -ruimtelijk begrip -geometrische figuren, patronen en kleuren herkennen -de relatie tussen bewegende objecten waarnemen rechtopstaande gezichten herkennen -emotionele expressie herkennen in gezichten en klanken -waarnemen van het globale beeld Photographer: Load Date: 00:00 25/02/06 Creation Date: 00:00 25/02/06 Kind of Picture: Persons: Organisations: Keywords: Event: Geography: Notes: PublicationRef.:

Onder de naam ‘Meeting of Minds: European Citizens’ Deliberation on Brain Science’ bracht het eerste Europese burgerpanel op 23 januari rapport uit. Het burgerpanel bestond uit 126 willekeurig aangeschreven burgers uit Denemarken, Duitsland, België, Griekenland, Italië, Frankrijk, Groot-Brittannië, Hongarije en Nederland. Zij verdiepten zich vijf weekenden in de gewenste Europese koers van de hersenwetenschappen en hun toepassingen.

Hun rapport telde 37 aanbevelingen, variërend van ‘zorg voor heldere informatie’ en ‘geef meer geld aan hersenwetenschappen’ tot aan ‘verbied het gebruik van hersenscans in de rechtszaal’ en ‘maak de duur van een patent op een geneesmiddel afhankelijk van de schaarste van de aandoening’.

De aanbevelingen om meer aandacht te besteden aan ziektes als Alzheimer en epilepsie werden maandagavond door de Commissie voor Onderzoek, Industrie en Energie uit het Europees Parlement overgenomen. Als de plenaire vergadering van het Parlement hetzelfde doet, wordt het voor wetenschappers gemakkelijker om voor zulke ziektes projectvoorstellen gefinancierd te krijgen. Daarmee boekt het eerste burgerpanel een praktisch resultaat.

Dorette Corbey, PvdA-Europarlementariër en plaatsvervangend lid van de Commissie voor Onderzoek, Industrie en Energie, is één van de drijvende krachten achter het Europese burgerpanel. ,,Ik zie veel in zulke panels”, zegt ze. ,,zeker als zo’n panel een onderwerp aanpakt dat nog niet zo politiek is ingekleurd. Idealiter raken burgers via dit soort panels meer betrokken bij de keuzes die een samenleving moet maken. Ook dwingen zij politici tot heldere keuzes en afwegingen.”

Niet iedereen deelt haar enthousiasme. Een voorstel om meer met dergelijke panels te gaan werken, sneuvelde tijdens dezelfde stemming maandagavond. Het Parlement toonde zich huiverig om zich teveel bemoeien met de organisatie van het wetenschappelijk onderzoek. Corbey laat het daar echter niet bij zitten. Ze gaat proberen burgerpanels op ander gebieden in te zetten, zoals bij het actieprogramma volksgezondheid.

Het Nederlands Rathenau Instituut voor wetenschap en technologie organiseerde het Nederlandse panel. Dertien mensen waren lid, geselecteerd via een wervingsbureau. Zij kregen een brochure thuis met zes fictieve casussen: over een moeder die voor de beslissing staat haar zoon een middel tegen ADHD te geven, over een student die een pil slikt om zijn tentamen beter te doen, over een man die te horen krijgt dat hij grote kans heeft om later de ziekte van Alzheimer te ontwikkelen. De brochure daagde de burgers uit om de maatschappelijke effecten van dergelijke situaties te doordenken. De panels elders in Europa bespraken dezelfde brochure.

De burgers discussieerden soms plenair over deze casussen, soms in kleinere groepen. Gezamenlijk kwamen de Europeanen tot de volgende thema’s waarop ze zich verder wilden richten: ‘normaliteit versus diversiteit’, ‘gelijke toegang tot behandeling’, ‘economische belangen’, ‘publieksinformatie’, ‘keuzevrijheid’ en ‘regulering en sturing’. Deze thema’s zijn in de volgende bijeenkomsten uitgediept, en vormen ook de hoofdstuktitels van het nationale en het Europese eindrapport.

Het Europese en het Nederlandse rapport zijn te downloaden via www.meetingmindseurope.org

    • Marjan Slob