...en Hirsi Ali exit

Met het vertrek van Ayaan Hirsi Ali (VVD) uit de Tweede Kamer verliest Nederland een eigenzinnig en moedig politicus, die tegendraads haar eigen agenda volgde. Hirsi Ali groeide in korte tijd uit van een nationale beroemdheid tot een internationale ster. Door de controversiële film Submission, een aanklacht tegen de onderdrukking van vrouwen door de islam. Door de moord op cineast Van Gogh en door de doodsbedreigingen die daarop ook aan haar adres volgden. Haar wens om ondanks een leven in het isolement van de 24-uursbewaking door te gaan met haar streven, dwong respect af in eigen land maar ook en vooral in het buitenland. Bovenal vestigde Hirsi Ali haar naam door haar intelligent verwoorde, maar vaak omstreden ideeën over het volgens haar „achterlijke” karakter van de islam, die zij publiceerde in verschillende boeken die internationale bestsellers werden. Haar tot in het uiterste doorgevoerde strijd voor de vrijheid van meningsuiting leidde tot de verdediging van een recht om te beledigen; een stap te ver.

Het nu door Hirsi Ali aangekondigde vertrek naar de Verenigde Staten vloeit mede voort uit het feit dat minister Verdonk (Vreemdelingenzaken en Integratie, VVD) haar heeft aangezegd dat ze niet geacht mag worden de Nederlandse nationaliteit te hebben gekregen omdat zij heeft gelogen over haar identiteit. De wrange conclusie van Hirsi Ali, die na een klacht van haar buren door de rechter ook al uit haar beveiligde woning wordt gezet, is dat haar het leven in dit land onmogelijk wordt gemaakt. Het is navrant en beschamend te moeten vaststellen dat zij daarin gelijk heeft.

De relatie tussen Hirsi Ali en haar partij was vooral pragmatisch. Hirsi Ali gebruikte de VVD als podium om de onderdrukking van vrouwen in bepaalde islamitische kringen aan de kaak te stellen. Breder gezien beschouwde Hirsi Ali het als haar missie om Nederland, maar eigenlijk de hele westerse wereld, te waarschuwen voor de risico’s die volgens haar kleven aan moslimfundamentalisme. De VVD op haar beurt gebruikte Hirsi Ali aanvankelijk als succesvol wapen in verkiezingstijd. Toen de partij bij de recente gemeenteraadsverkiezingen verloor, was de veelgehoorde analyse dat de VVD door haar voor moslims confronterende optreden met name de allochtone kiezers van zich had vervreemd. Zo bezien heeft de VVD daarom nu het contract met Hirsi Ali opgezegd. Maar eigenlijk had Hirsi Ali dat zelf ook al gedaan. Vorig najaar heeft zij de partijleiding erover ingelicht dat zij niet beschikbaar was voor de kandidatenlijst voor de volgende Tweede-Kamerverkiezingen. Het was het einde van een verstandshuwelijk.

Niettemin is het onder de huidige omstandigheden een bitter afscheid. Voor Hirsi Ali, die haar clan ontvluchtte om haar lot in eigen hand te nemen, is een ongewild vertrek vernederend. Voor de VVD is er de kater, waarbij hoofdrolspelers op zoek zijn naar een zondebok. En voor Nederland, dat zich moet afvragen of het een land wil zijn van gelijke monniken en bange buren.