Echte dandy aanbidt alleen zichzelf

Tentoonstelling: Leven als een dandy. Museum Mesdag, Laan van Meerdervoort 7F, Den Haag. Tot 6/8, di-zo 12-17u. www.museummesdag.nl

‘Kunst is godsdienst’, staat met grote letters op een gouden muur in het Museum Mesdag in Den Haag. Het motto van oprichter Hendrik Mesdag zou de aartsvader aller dandy’s George Bryan ‘Beau’ Brummell niet kunnen bekoren. Immers, de enige echte god is de dandy zelf. Wat hij het meest aanbidt is zichzelf, zijn eigen uiterlijk. En dat dandy’s zich daarin eindeloos kunnen verliezen wordt duidelijk op de tentoonstelling Leven als een dandy. Op een gravure uit 1820 is te zien waar het eerste dandy-kostuum wel allemaal niet uit bestaat: een bont giletje, een getailleerde jas met dubbele knopenrij en weggesneden voorpanden en een moderne lange pantalon die de eeuwenoude kniebroek belachelijk ouderwets maakt. Kanten dasjes, borduursels en kriebelpruiken verdwijnen eveneens. De dandy is niet compleet zonder hoge hoed, puntige schoenen, wandelstok en een halsdoek die perfect geknoopt moet zijn. Sinds de eerste dandy’s ruim tweehonderd jaar geleden aldus gekleed in het Londense straatbeeld zijn verschenen, hebben ze zich in stijl – en tegendraads gedrag – afgezet tegen de burgerij.

Leven als een dandy toont aan de hand van schilderijen, illustraties en foto’s verschillende soorten dandy’s: de perfect Beau Brummelliaanse, de romantische à la Lord Byron en de beroepsdandy als Oscar Wilde die er toneel over maakte. Hedendaags zijn de geposeerde glamourportretten van de Haagse fotograaf Willy Jolly van een aantal jongemannen. Maar zij zijn slechts dandy zolang de fotosessie duurt.

In Nederland heeft het dandyisme nooit gefloreerd. Zodra Nederlands bekendste dandy Louis Couperus zich buiten de hofstad begaf, werd hij bespot. Het is jammer dat bezoekers de roze satijnen smoking die de auteur ooit droeg op een bal in Frankrijk niet kunnen zien, daarvoor moeten ze naar het Letterkundig Museum. Wel aanwezig op de expositie zijn replica’s van dandy-outfits. Als grapje is één kostuum helemaal uitgevoerd in jeans. Maar is één van de zes zilveren knopen met opzet net even anders? Het detail zou een echte dandy tot waanzin drijven.

Leven als een dandy toont vooral een omvangrijke collage van mannen in dandyeske kostuums. De getoonde hoedendozen, scheerkwasten en wandelstokken zijn niet erg kenmerkende dandy-parafernalia. Ze voegen niets toe. Het blijft bij mooie plaatjes kijken.