‘Dit is een typisch Europees besluit’

De Europese Commissie heeft een oordeel over de vraag of Bulgarije en Roemenië klaar zijn voor de EU uitgesteld. Onduidelijk is wat de landen voor het eind van het jaar nog kunnen om te voldoen aan de wensen van de Commissie.

Voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie kon het gistermiddag niet genoeg benadrukken: het dagelijks bestuur van de Unie had een positief besluit genomen over het aanstaande EU-lidmaatschap van Roemenië en Bulgarije. De boodschap die de Commissie had afgegeven was er één van „vertrouwen”, aldus Barroso. Als ze de komende maanden hun best maar doen.

Beide landen die al zo lang wachten op het felbegeerde lidmaatschap van de Europese familie zijn er nog steeds niet honderd procent zeker van of het 1 januari aanstaande eindelijk zover is. Een definitief oordeel zal pas dit najaar vallen, als de Europese Commissie nog eens bekeken heeft of Roemenië en Bulgarije voldoende vorderingen hebben gemaakt bij het hervormen van het justitieel apparaat en het tegengaan van de corruptie. Voor Bulgarije geldt bovendien nog als extra eis dat serieus werk wordt gemaakt van de strijd tegen de georganiseerde misdaad.

„Een typisch Europees besluit”, werd gisteren in het Europees Parlement in diverse toonaarden opgemerkt. Een volmondig ‘ja’ tegen toetreding per 1 januari kregen de twee Oost-Europese landen niet te horen. Maar een ‘nee’ is na gisteren weer moeilijker geworden.

De grote vraag is wat de landen in de korte tijd tussen nu en de herfst nog moeten presteren om de Europese beoordelaars compleet tevreden te stellen. Een gedetailleerde checklist ontbreekt, klaagde de Deense socialist Poul Nyrup Rasmussen. Het blijft inderdaad bij ruim te interpreteren opdrachten. In de aanbeveling van de Europese Commissie staat bijvoorbeeld dat Bulgarije en Roemenië aan de hand van onderzoeken en aanklachten moeten laten zien dat de op het hoogste bestuurlijke niveau welig tierende corruptie daadwerkelijk wordt aangepakt. Er valt altijd wel een zaak te vinden. Is de Commissie dan tevreden? Voorts moeten zij de transparantie, doelmatigheid en onpartijdigheid van het justitieel systeem verder verbeteren. Ook hier onthoudt de Commissie zich van verdere specificatie.

In de aanbeveling hanteert het dagelijks bestuur van de Unie voor zowel Roemenië als Bulgarije exact dezelfde bewoordingen, op één punt na. Roemenië moet voortbouwen op de reeds op dit terrein gemaakte vorderingen. Het is een niet onbelangrijke constatering die bij de opdracht aan Bulgarije ontbreekt, en die duidelijk maakt dat Roemenië in de ogen van de Commissie veel meer voortgang heeft geboekt dan zijn buurland.

Toch worden Roemenië en Bulgarije nog altijd als één geheel behandeld. Terwijl er volgens een groeiende groep politici veel voor te zeggen valt dit juist niet te doen. Dit zou kunnen betekenen dat Roemenië dit najaar te horen krijgt dat het per 1 januari tot de Unie kan toetreden en dat de boodschap aan Bulgarije luidt dat het nog één jaar moet wachten.

Want dat de twee landen uiterlijk op 1 januari 2008 lid zijn van de Europese Unie staat al wel vast. Hiertoe heeft de Unie namelijk reeds in een veel eerder stadium besloten. Het enige dat de Unie nog kan doen is Bulgarije en Roemenië van bepaalde gemeenschappelijke beleidsterreinen uitsluiten. De wetenschap dat de toetreding als zodanig geen punt meer van discussie kan zijn bracht europarlementariër Joost Lagendijk van GroenLinks gisteren tot de verzuchting dat het „eigenlijk niets uitmaakt” wat je als kandidaat EU-land nog kan doen. „Laat de les zijn dat we nooit meer een datum noemen”.

    • Mark Kranenburg