Stoomwals Verdonk verplettert Hirsi Ali

Op een schaamteloze manier probeert Verdonk een partijgenote buitenspel te zetten, meent Luuk van Middelaar. Binnen de VVD blijven veel kopstukken beschamend stil.

De hoofdrolspeler van de zeer beschamende vertoning die de VVD dezer dagen meemaakt, is niet Ayaan Hirsi Ali maar Rita Verdonk. Het enige politieke kapitaal van de minister van Vreemdelingenzaken en Integratie bestaat uit een imago van ‘daadkrachtig’ optreden tegen vreemdelingen. Op basis daarvan poogt zij momenteel het leiderschap van de VVD te veroveren. Dit imago dient dus uit alle macht te worden bewaakt. Haar partijgenote Hirsi Ali is daarvan het jongste slachtoffer.

Het was een briljante zet van de Vara-rubriek Zembla, donderdag 11 mei, om de VVD in een lastig parket te brengen. Twee liberale vrouwen domineren sinds 2002 tot vervelens toe het nieuws over integratie, Hirsi Ali en Verdonk. Idee: elimineer een van beiden door de zwarte prinses in het bereik te brengen van de kloeke matrone. Hoe? Warm oude onwaarheden van Hirsi Ali op, dik ze aan met wat schimmige nieuwe getuigenissen en wacht af. Het werkte. De tv-uitzending was nog niet afgelopen of de Tweede-Kamerleden Nawijn (ex-LPF) en Klaas de Vries (PvdA) hadden hun Kamervragen over de naturalisatie van Hirsi Ali al klaar – de een van extreem-rechts om uit te zetten, de ander van oud-links om af te rekenen. Toen lag de bal bij Verdonk.

Zij aarzelde 24 uur. Vrijdag zag ze geen aanleiding iets aan de ‘verjaarde’ zaak te doen, zaterdag besloot ze alsnog een onderzoek in te stellen. Aan te nemen valt dat deze koerswijziging plaatsvond onder druk van haar campagneteam. Wel Taïda Pasic uitzetten en niet Hirsi Ali aanpakken: dat zou een smet zijn op Verdonks imago, een lelijke kras. Meer nog: ze zou in het zicht van de finish finaal onderuitgaan. Haar tegenstanders zouden daar wel raad mee weten. De hoon van het volk zou haar deel zijn. (Kijk om te begrijpen wat het voorgaand zinnetje behelst, eens op bijvoorbeeld de website Telegraaf.nl.)

De minister had de stoomwals net zo lekker rollen. Pasic van school: chapeau. Een nog grotere trofee: Kalou niet in Oranje. In die zaak nam Verdonk het op tegen niemand minder dan Marco van Basten en Johan Cruijff, die de voetballer uit Ivoorkust graag in het Nederlands elftal zagen. Rita won van Marco en had de kiezers mee. Blijkens de polls werd haar besluit in overgrote meerderheid gesteund; van beide volkse sentimenten won de xenofobie het ruim van het oranjegevoel. (Denk daar nog eens aan tijdens de WK.)

Gisteravond stoomde Verdonk dus voort: een schaamteloze, snoeiharde brief aan Hirsi Ali waarin „betrokkene is medegedeeld dat vooralsnog moet worden aangenomen dat zij het Nederlanderschap niet heeft verkregen”. Dit is onmenselijk en huichelachtig. De minister ontneemt de nationaliteit niet actief en per heden, maar stelt het voor alsof onwaarheden bij aanvraag het paspoort als vanzelf ongeldig maken – alsof er geen doorhaalstempel van haar ambtenaren voor nodig is – en bovendien of het nooit geldig is geweest. Het is een manier om te zeggen: u bestaat voor mij niet. Nooit van gehoord.

Pijnlijk is dat de VVD-top schijnbaar onbewogen toekijkt. Vice-premier Zalm en de huidige fractievoorzitter Van Beek confereerden gistermiddag met Verdonk, maar grepen niet in. Waarschijnlijk dachten ze: Ayaan gaat toch over drie maanden weg, en met Rita moeten we nog even voort. De heren vergeten dat het in de politiek om symboliek gaat. Ayaan wordt nu tot spook verklaard, tot niet-bestaande volksvertegenwoordiger. Ongehoorde kronkel in de representatieve democratie, waarmee in zekere zin een streep wordt gehaald door 1/150ste van de Nederlandse bevolking. Hoe gaan we dit in het buitenland uitleggen? Balkenende tegen Merkel: „Frau Hirsi wollte jedenfalls weg”?

Ook interessant: de stilte van Tweede-Kamervoorzitter Frans Weisglas (VVD). Dat is de man die op 18 januari 2005 zijn blijdschap uitsprak dat ‘Lieve Ayaan’ na haar Amerikaanse ballingschap na de moord op Van-Gogh weer in de Kamerbankjes plaatsnam. De man die permanent waakt over de prerogatieven van het parlement ten opzichte van de regering en die nu, geconfronteerd met het staatkundig novum van een minister die een volksvertegenwoordiger het Nederlanderschap ontneemt, uit zijn vel hoort te springen. Hij zwijgt. Waarom? Weisglas sprak zich in de lijsttrekkersstrijd uit voor Rita Verdonk. Als zij verliest, is hij weg.

Van oud-VVD-leiders Dijkstal en Wiegel klonk het respectievelijk „Tijd dat ze gaat” (zondag in Buitenhof) en „Goed dat ze weg is” (gisteren op Radio 1) – tweemaal schaamteloos glunderend. Zelfs de twee andere kandidaat-lijsttrekkers Rutte en Veenendaal leggen hun concurrente Verdonk op dit punt geen strobreed in de weg. Vooralsnog betonen alleen de gevallen Van Aartsen, Dales uit Leeuwarden en Kroes en Hennis-Plasschaert uit Brussel elementair fatsoen. De rest van de partij is geïntimideerd door Rita ‘afspraak is afspraak’ Verdonk.

Het probleem van Verdonks imago is dat het een keurslijf is. Ze is geheel onwendbaar. Bij elke situatie weet je van tevoren wat ze gaat doen. Doet ze één keer iets anders, dan breekt het. Dus moest Kalou eruit. En Pasic. En Hirsi Ali. Verdonk is een stoomwals zonder stuur. Niet iemand om de leiding te geven van de grootste liberale partij van het land. Zij ontbeert het elementaire politieke vermogen situaties te beoordelen en verlaat zich als een ambtenaar op de regel. Ambtenarenvakbonden weten dat zulk doorgeslagen legalisme een wapen is, de ‘stiptheidsactie’. Wie zich aan alle regels houdt, legt het land plat.

Luuk van Middelaar, politiek filosoof, is lid van de VVD. Tot het aftreden van Jozias van Aartsen als fractievoorzitter was hij politiek secretaris van de VVD-Tweede-Kamerfractie.

    • Luuk van Middelaar