‘Stonehenge’ ontdekt in Amazone

In het regenwoud van de Amazone hebben Braziliaanse archeologen de resten gevonden van een pre-Columbiaans bouwwerk. Mogelijk diende het om hemellichamen te observeren.

De archeologen, verbonden aan het Instituut voor Wetenschappelijk en Technologisch Onderzoek van Amapa (IEPA), onthulden hun vondst vorige week aan het Braziliaanse dagblad O Globo en persbureau AFP. Amapa is een deelstaat in het noordoosten van Brazilië.

De ruïne staat in de buurt van Calçoene, een plaatsje dicht bij de Atlantische kust, halverwege de monding van de Amazone en de grens met Frans Guyana. Hij bestaat uit 127 rechtopstaande granietblokken van elk drie meter hoog, die op gelijke afstand van elkaar in een cirkel zijn geplaatst op een opengekapte plek in het bos.

Het IEPA-team dat de vondst deed, spreekt van het „oudste astronomische observatorium van Brazilië”. Archeologe Mariana Petry Cabral vermoedt dat het gaat om de resten van een tempel die dienst deed voor waarneming van zon en sterren. Ze maakt dit op uit de opstelling van de blokken, die de winterse zonnewende markeert. In december valt het zonlicht door een gat in één van de stenen gevaarten. Cabral: ,,Wellicht kon men op die manier het geschikte tijdstip berekenen voor bepaalde landbouwactiviteiten of religieuze ceremonies. Alleen een samenleving met een hoogontwikkelde cultuur kan een dergelijk monument hebben opgetrokken.’’ De onderzoekers weten niet precies wanneer het complex is gebouwd, maar in de buurt gevonden potscherven suggereren een ouderdom van 500 tot 2000 jaar.

Steeds meer archeologen en antropologen zijn van oordeel dat het Amazonegebied niet bestaat uit maagdelijk oerbos, maar is vormgegeven door mensenhand en lang vóór de komst van de Europeanen werd bevolkt door omvangrijke sedentaire gemeenschappen. Die zouden hoogwaardig aardewerk hebben gemaakt, landbouw hebben bedreven en het omringende bos hebben beheerd door de aanplant van bruikbare soorten. In de Braziliaanse staat Amazonia zijn zaden gevonden met toenemende grootte, een aanwijzing voor selectieve aanplant.

Dat landbouwers hier lang voor de komst van de Europeanen een vorm van bodemverbetering toepasten, blijkt uit de terra preta do indio (indiaanse zwarte aarde). Die is vermengd met houtskool en botten van dieren om het mineraalgehalte te verhogen, en met potscherven voor beluchting. Deze donkere aarde is gevonden op veel plaatsen in het stroomgebied van de Amazone, waar de huidige indiaanse bewoners deze techniek niet meer kennen.