Juristen: besluit Verdonk te snel

Binnen 24 uur besliste minister Verdonk dat haar partijgenoot Ayaan Hirsi Ali nooit Nederlander is geweest. Is dit op juridische juiste gronden gebeurd?

Farah Karimi Foto Roel Rozenburg DENHAAG:FEB2002 GroenLinks_kamerlid Farah Karimi FOTO TWEEDE CAMERA Rozenburg, Roel

Is identiteitsfraude, het opgeven van een valse naam, bij naturalisatie altijd reden om het Nederlandse paspoort weer in te trekken? Daar lijkt het sinds gisteren wel op. Maar rechtsdeskundigen en advocaten betwijfelen dat. Minister Verdonk (Vreemdelingenzaken, VVD) heeft het Kamerlid Ayaan Hirsi Ali (VVD) gisteren laten weten dat ze geacht wordt het Nederlanderschap niet te hebben verkregen in 1997. Ze werd in 1969 in Somalië geboren onder de naam Ayaan Hirsi Magan, maar bij haar binnenkomst als politiek vluchteling vertelde ze dat ze Ali, de naam van haar moeder, als achternaam had.

Omdat Hirsi Ali heeft gelogen over haar ware identiteit, aldus Verdonk, wordt zij geacht het Nederlanderschap helemaal niet te hebben verkregen. Verdonk schrijft aan de Tweede Kamer dat ze in lijn handelt met jurisprudentie van de Hoge Raad. Het gaat om een arrest van 11 november 2005, waarin een Iraaks gezin onder valse naam was genaturaliseerd. In de afgelopen dagen heeft hoogleraar nationaliteitsrecht in Maastricht R. de Groot in de media geuit dat Verdonk op grond van dat arrest maar één ding kan doen: Hirsi Ali haar paspoort afnemen.

Hoofddocent staats- en strafrecht P. Zoontjens van de universiteit van Tilburg betwijfelt of de twee zaken wel identiek zijn. „Het is duidelijk dat het opgeven van een valse verklaring niet mag.” Maar, benadrukt hij, de procureur-generaal bij de Hoge Raad (in het arrest waar Verdonk zich op beroept) merkte op dat het verbod op het verstrekken van een verkeerde naam niet een doel op zich is. Van belang is ook dat hierdoor voorkomen wordt dat iemand het door onjuiste persoonsgegevens de Nederlandse overheid onmogelijk maakt na te gaan of hij of zij een gevaar oplevert voor de openbare orde en veiligheid. „We moeten dus weten wie iemand is. Hij of zij moet traceerbaar zijn.” Volgens Zoontjens maakte Hirsi Ali nooit een geheim van haar identiteit en was ze traceerbaar.

Wat hem stoort is dat de minister binnen 24 uur heeft beslist dat Hirsi Ali geen Nederlander is. Volgens Zoontjens had er eerst zorgvuldig uitgezocht moeten worden, door staatsrechtdeskundigen en adviesraden, of het arrest van de Hoge Raad betekent dat iedere naturalisatie waarbij identiteitsfraude is gepleegd nu moet worden teruggedraaid. „Ik vraag me af welk belang Nederland daarbij zou hebben. Velen van hen zouden dan stateloos worden.”

Ook advocaat C. Everaert, gespecialiseerd in vreemdelingenrecht, zegt dat het arrest „geenszins dwingend” is. Niet iedereen die een valse naam opgeeft hoeft het Nederlanderschap te worden ontnomen. Volgens hem had Verdonk ook kunnen kiezen voor intrekking van haar Nederlandse nationaliteit op grond van de Rijkswet op het Nederlanderschap. „Die intrekkingsprocedure is met veel meer waarborgen omkleed.” Hij stelt dat Verdonk dan de mogelijkheid heeft af te zien van intrekking omdat Hirsi Ali dan misschien stateloos wordt. „Nederland is internationaal verplicht stateloosheid tegen te gaan”, aldus Everaert.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel Vragen over Karimi 16 mei, pagina 2) ontbrak waarom haar naturalisatie tot Nederlander, in de jaren negentig, onomstreden is. Het huidige Kamerlid (GroenLinks) was Nederlands ingezetene op grond van een Duitse verblijfsstatus en draagster van een geldig Duits vreemdelingenpaspoort.

    • Froukje Santing