Hervorming in Bulgarije levert vooral chaos op

De Europese Commissie komt vandaag met een aanbeveling over toetre-ding van Bulgarije tot de Europese Unie. Grootste hinderpaal: de hervorming van het justitieel systeem.

De Nationale Onderzoeksdienst (NIS), de organisatie die in Bulgarije ernstige misdrijven onderzoekt, heeft „ een doorbraak” geboekt in het onderzoek naar de moord, vorig jaar, op de steenrijke zakenman Georgi Illiev. Maar wegens recente, door de Europese Unie afgedwongen hervormingen van het justitiële systeem in Bulgarije is het onduidelijk of die doorbraak wordt gevolgd door arrestaties, zo meldt het gespecialiseerde persbureau Balkan Investigative Reporting Network (BIRN) op basis van uitlatingen binnen de Bulgaarse justitie.

Illiev werd vermoord toen hij in een bar de overwinning vierde van de voetbalclub Lokomotiv Plovdiv – zijn eigendom – op de Servische club OFK Beograd. De NIS meent dat de moord werd gepleegd door een als voetbalfan vermomd lid van de Servische maffia.

Het is echter de vraag – aldus BIRN – wat er met de bevindingen van de NIS gaat gebeuren. Onder druk van de EU heeft het parlement vorig jaar een eind gemaakt aan overlappingen van het werk van de diverse Bulgaarse opsporingsdiensten. De NIS is gestroomlijnd en sinds 1 mei moeten alle misdrijven niet langer door de NIS, maar door de politie worden onderzocht. Tot nu toe onderzocht de NIS de zware en de politie de lichte misdrijven. De EU beklaagt zich over het geringe succes van de Bulgaren bij het oplossen van maffiamoorden op prominente zakenlieden, het oprollen van smokkelbenden en het terugdringen van corruptie bij politie en justitie. De kansen van Bulgarije om lid te worden van de EU worden serieus geschaad door dat falen.

Onderzoekers en juristen verwachten dat de hervorming overal in het systeem tot chaos zal leiden, omdat de politie niet beschikt over de kennis en de mankracht voor het uitvoeren van gecompliceerde onderzoeken.

De door Brussel afgedwongen hervorming leidt tot overplaatsing van 400 NIS-detectives naar andere plaatsen binnen het justitiële systeem. Van de misdaadonderzoekers die bij de NIS blijven, zullen er 400 hun oude werk blijven doen: het onderzoeken van corruptie onder ambtenaren en van misdrijven tegen de menselijkheid. 250 anderen zullen zich bezighouden met oude, onopgeloste misdrijven, waaronder moorden als die op Illiev. Maar 97 procent van alle misdaden valt nu onder de competentie van de politie.

Bij de Bulgaarse justitie – zo schrijft BIRN – bestaan grote twijfels over de zin van de reorganisatie. Politie-onderzoekers zijn niet getraind op het onderzoeken van zware misdrijven en de politie is bovendien onderbemand, zo citeert BIRN Atanas Atanasov, oud- chef van de Bulgaarse veiligheidsdienst. Hij waarschuwt voor chaos. Eind april waarschuwde minister van Binnenlandse Zaken Roemen Petkov al dat de reorganisatie problemen oplevert tenzij de politie per direct vijfhonderd extra detectives mag inhuren.

De politie, aldus Atanasov, kan de nieuwe taken niet aan. „Een politiebureau op het platteland heeft één agent in de nachtdienst; hij is verantwoordelijk voor 20 tot 25 dorpen. Maar gemiddeld wordt er elke nacht in één op de zeven tot acht dorpen een misdrijf gepleegd. Het zal voor die ene politieman niet mogelijk zijn op al die plekken tegelijk te zijn.”

Ook bestaat er bezorgdheid dat NIS-detectives die nieuwe functies krijgen als rechters of als openbare aanklagers, niet op die taak zijn berekend. Daarbij gaat het volgens de door BIRN geciteerde NIS-chef Angel Aleksandrov niet alleen over de vraag hoe competent die nieuwe rechters en aanklagers zijn, maar ook over de mogelijkheid dat corrupte onderzoekers rechter of aanklager worden. Hij zei dat hij een tijd geleden de toenmalige procureur-generaal een lijst heeft gegeven met de namen van zestien NIS-onderzoekers die volgens Aleksandrov omkoopbaar zijn. Van hen is nog niemand in staat van beschuldiging gesteld.