Geld werpt jongen

De meeste eigenaren van financiële producten houden helemaal niet van rekenen. Voor wie er toch niet aan ontkomt, is er een aantal financiële vuistregels.

Een alfa is een geesteswetenschapper met weinig of geen aanleg voor exacte zaken en techniek, zegt men. Anders dan meesteruitvinder Willie Wortel uit de strips van Donald Duck. Hij bedacht de zwartlichtlamp, die het overdag donker maakt.

In de financiële wereld liggen de verhoudingen zo. Bijna alle consumenten zijn alfa’s met een afkeer van rekenen, de Willie Wortels zitten bij de aanbieders en bedenken daar ingenieuze producten. Soms lijken die op het balletje-balletjespel: en weg is uw geld! Een zwartlichtproduct, eigenlijk.

Wie zijn geldzaken (deels) zelf beheert, en dat vervelend vindt, moet af en toe toch financieel rekenen. Met de volgende vier formules kom je een heel eind. Daarbij is geen rekening gehouden met levens- en sterftekansen, de pijlers van de levensverzekeringswiskunde. En evenmin met belasting, kosten en inflatie.

1 Eindwaarde van een bedrag. Wie op zijn verjaardag van zijn goedwillende ouders 1.000 euro ontvangt en dat tegen 4 procent op een spaarrekening zet, bezit na een jaar 1.040 euro: 1.000×1,04. De 40 euro rente blijft op de rekening staan en wordt in het tweede jaar rentedragend. Je ontvangt dan ‘rente op rente’. Na twee jaar bezit je 1.081,60 euro: 1.000×1,04 plus 40×1,04.

Klopt dat? In een rekenboek met interesttabellen staat in de eindwaardekolom van de 4-procentstafel bij 2 jaar de factor 1,08160. Vermenigvuldig die factor met 1.000 en je komt ook op 1.081,60 euro. De factor bij, zeg, 6 procent en 40 jaar is 10,28571 en levert bij 1.000 euro 10.285,71 euro op. Geld werpt jongen.

2 Ezelsbrug van 72. Met de regel van 72 bereken je in hoeveel jaar je geld zich verdubbelt. Deel het percentage op 72 en de uitkomst is ongeveer het aantal jaren. Dus bij 4 procent is dat 18 jaar, want 4×18 is 72, en bij 6 procent 12 jaar.

Wil je weten hoeveel rente (koerswinst, dividend of rendement) je moet zien te maken om je verjaardagscadeau van 1.000 euro te verdubbelen in 8 jaar, dan deel je 72 door 8 en kom je op 9 procent.

3 Eindwaarde reeks bedragen. Zeer goedwillende ouders laten het niet bij een eenmalig verjaardagscadeau, maar beginnen direct na de geboorte van hun kind 1.000 euro per jaar opzij te leggen, bijvoorbeeld via een beleggingsfonds. Hoeveel dat na 18 jaar oplevert, weet je pas achteraf, want de rendementen fluctueren immers met het beursklimaat. Toch is een schatting nuttig, anders weet je niet hoeveel je opzij moet leggen.

De eerste besparing van 1.000 euro staat 18 jaar uit. De tweede 17 jaar, de derde 16 jaar, enzovoort. De eindwaarde is de som van 18 stortingen met 18 verschillende rendement opleverende perioden. Gelukkig hoef je die berekeningen niet alle 18 apart te maken. Daar zijn interesttafels, rekenmachines of een computer voor.

Stel dat het beleggingsfonds elk jaar precies 8 procent oplevert, dan zoek je in de 8-procentstafel bij 18 jaar en vindt daar de factor 40,44626, per euro inleg. Vermenigvuldig dat cijfer met 1.000 en je komt op een geschat eindbedrag 40.446,26 euro, op een totale inleg van 18.000 euro.

4 Contante waarde van een bedrag. Niet alle ouders laten het even breed hangen als in het vorige voorbeeld. Stel dat zij hun kind op zijn achttiende verjaardag 5.000 euro willen geven. Hoeveel moeten zij daarvoor op zijn tiende verjaardag opzijzetten, tegen bijvoorbeeld 4 procent rendement? Dat is de zogeheten contante waarde van 5.000 euro. In de betreffende 4-procentstafel staat bij 8 jaar (18 min 10) de factor 0,73069. Vermenigvuldiging met 5.000 levert 3.653,45 euro als contante waarde op.

Bij een hogere rente dan 4 procent daalt de contante waarde, bij een lagere moet de inleg omhoog.

Dat waren enkele basisformules. In de praktijk gaat het er minder nauwkeurig aan toe, want je weet nooit wat de toekomst voor opbrengst zal brengen. Daarom zijn berekeningen als deze gebaseerd op schattingen, prognoses en veronderstellingen. Misschien zijn alfa’s daar juist beter in dan Willie Wortel, die men overigens in Finland Pelle Peloton noemt.

Rectificatie / Gerectificeerd

De illustratie bij het artikel Geld werpt jongen (16 mei, pagina 16) is niet gemaakt door Olivia Ettema, maar door Nanette Hoogslag.