CT-scan nodig na val of botsing

Patiënten die na een flinke val of een auto-ongeluk op de eerste hulp komen en die bij bewustzijn zijn, kunnen het best ook in de CT-scanner worden bekeken. Zo’n whole body scan voor alle patiënten die een ‘stompe’ botsing hebben meegemaakt en die geen zichtbare verwondingen hebbeen, is omstreden.

Een stompe botsing is een flinke klap tegen een groot oppervlak. Een automobilist die met 50 kilometer per uur ergens tegen aan rijdt, een voetganger die geschept wordt door een auto en drie meter verderop neer is gekomen, iemand die een val maakt van meer dan vijf meter. Sommige trauma-artsen vinden dat het lichamelijk onderzoek dan niet genoeg zekerheid geeft. Zo kan de milt of de lever beschadigd zijn, zonder dat de dokter of de patiënt iets merkt.

Patiënten die buiten bewustzijn zijn en geen vragen kunnen beantwoorden, gaan doorgaans de CT-scanner in om een beeld te krijgen van hun interne verwondingen. Maar een aanspreekbare patiënt gaat de ene keer wel de scanner in, de andere keer niet.

Californische traumatologen onderzochten duizend slachtoffers van een ongeval met de CT-scanner. De helft was op zijn minst versuft, maar de anderen waren bij vol bewustzijn. Zij zouden normaal niet allemaal gescand zijn.

De heldere patiënten bleken echter bijna even vaak lever-, milt-, nier- en bloedvatschade te hebben als de versufte. Scannen is dus ook voor hen nuttig, zeggen de onderzoekers. De heldere slachtoffers hadden minder hoofdletsel dan de versufte; dat was te verwachten.

Op basis van het 3D-beeld uit de scanner wijzigden de artsen de behandeling bij één op de vijf patiënten. Vaak kwamen belangrijke interne verwondingen aan het licht. Dat is veel, vinden de onderzoekers zelf. En ze concluderen dat een scan voor al deze patiënten aanbevelingswaardig is.

In eerdere onderzoeken was aangetoond dat meer dan de helft van de CT-scans achteraf gezien overbodig was. En dat er forse besparingen mogelijk waren, tot wel tweeduizend dollar per patiënt, door juist minder te scannen. Een goede kosten-batenanalyse ontbreekt echter nog.