Bush tegen hardere aanpak illegale immigratie

President Bush sprak gisteravond de natie toe over immigratie. Hij weigerde te zwichten voor de roep om een harder optreden tegen illegale immigranten in de VS.

Zijn toespraak was voorafgegaan door berichten over verheviging van de militaire aanwezigheid in het grensgebied. Een hard verhaal zou president George W. Bush deze keer houden over het slepende Amerikaanse immigratiedebat, zo was daarmee aangekondigd.

Maar het liep anders. Toen hij voor de camera zat bleek Bush toch weer de middenpositie in te nemen waarvoor hij eerder zoveel kritiek uit zijn partij kreeg. Hard optreden tegen illegale immigranten is populair in de VS. De elf tot twaalf miljoen illegalen – ze hebben bijna allemaal werk – zouden eigenlijk het land uitgezet moeten worden, vinden veel Republikeinse kiezers. Maar de president verzet zich daartegen, ondanks de druk van dramatisch slechte peilingen. De Democratische senator Edward Kennedy zei na afloop dat Bush een „moedige” toespraak had gehouden.

Het immigratiedebat in de Verenigde Staten gaat de komende dagen zijn beslissende fase in. Massale demonstraties van illegalen hebben de afgelopen anderhalve maand de toon gezet. Het Huis van Afgevaardigden nam eind vorig jaar een drastische wet aan waarin alle illegalen tot criminelen worden bestempeld.

Bush en een meerderheid van de Senaat verzetten zich daartegen. Zij willen illegalen die al geruime tijd in de VS verblijven en met hun gezin geïntegreerd zijn in de Amerikaanse maatschappij, juist een kans op de Amerikaanse nationaliteit geven. De laatste dagen is een nieuw compromis tussen Democraten en gematigde Republikeinen in de Senaat uitgewerkt. Maar het is – net als de vorige keren – een fragiele coalitie: conservatieven zullen het compromis proberen onderuit te halen en hebben een redelijke kans.

Daarom werd verwacht dat Bush zich in zijn toespraak – prime time, op bijna alle netten – vooral zou inspannen om die groep tevreden te stellen. Maar hij wil weliswaar zesduizend extra reservisten van de Nationale Garde naar de 3140 kilometer lange grens met Mexico sturen, maar hij wil niet dat zij zich met de jacht op illegalen gaan bezighouden. Zij zullen technische bijstand verlenen totdat de grenspolitie er eind 2008 zesduizend man bij heeft gekregen.

In de tussentijd worden de grenscontroles met technische middelen – nieuwe stukken muur, sensoren – verbeterd, aldus Bush. Hoewel op sommige stukken van de grens met Mexico de bewakers al bijna over elkaar struikelen (zonder dat ze in staat zijn de illegale immigratie tegen te gaan), zijn de Senaat en het Huis het erover eens dat de grenzen beter bewaakt moeten worden. Ook op dit punt was het Bush die matiging zocht. Hij benadrukte dat de VS „de grens niet gaan militariseren”.

Met deze speech heeft Bush zich definitief afgezonderd van de rechterkant van zijn partij op dit terrein. Hij sluit zich aan bij de Democraten en de werkgeversfactie in zijn partij. Drie bedrijfstakken – de landbouw, de bouw en de horeca – leunen sterk op illegalen in de VS. Vertegenwoordigers van de xenofobe vleugel hielden gisteren veelal hun kruit droog. Maar verwacht mag worden dat zij zich – vaak uit angst komend najaar hun zetel te verliezen – de komende tijd alsnog gaan roeren.

Republikeinse strategen wijzen op het gevaar dat al deze individuele politici schade kunnen toebrengen aan het algemene Republikeinse belang: latino stemmers – de snelst groeiende kiezersgroep – worden door hen in het kamp van de Democraten gedwongen.

Alles hangt af van de stemmingen in de Senaat de komende dagen. Als die goed aflopen voor de Democraten en Bush, ontstaat alsnog de mogelijkheid dat de VS de grenzen strenger gaan bewaken én amnestie verlenen aan illegalen die al langer in het land zijn. Maar het blijft een ingewikkeld probleem – want daarna zal Bush óók nog de xenofobe vleugel in het Huis moeten omturnen.

Gisteren was dit zijn argument: „Laten wij de prachtige Amerikaanse traditie van de smeltkroes in ere houden.”

    • Tom-Jan Meeus