Bij VVD overheerst ‘een raar gevoel’

De VVD is verdeeld over de kwestie-Hirsi Ali. VVD’ers die Verdonk steunen, von-den haar een slecht Kamer-

lid. Ze willen haar de mond snoeren, zeggen anderen.

Patrick van Schie, directeur van het wetenschappelijk bureau van de VVD, wilde de afgelopen weken niets zeggen over de kandidaat-lijsttrekkers van zijn partij: Rita Verdonk, Mark Rutte en Jelleke Veenendaal. Maar nu is alles anders. Gisteravond liet Verdonk, minister voor Vreemdelingenzaken, weten dat Kamerlid Hirsi Ali ten onrechte Nederlander is geworden. Van Schie: „Dit was een test waaruit blijkt dat Verdonk faalt voor het leiderschap. Ze denkt over de rug van Ayaan lijsttrekker te worden en gebruikt daar haar positie als minister voor.”

Van Schie kan nauwelijks genoeg bijvoeglijke naamwoorden bedenken om uit te leggen wat hij vindt van Verdonks ideeën over de verblijfsstatus van Hirsi Ali. Stuitend, beschamend, schandelijk. „Verdonk als IJzeren Rita is maar van één soort blik gemaakt: dat van de kompasnaald die de kiezersgunst zoekt.” Zijn woede is ook bedoeld voor oud-minister Hans Dijkstal, die Verdonk steunt. „Deze zaak is een hetze van mensen, onder wie Dijkstal, die al jaren wachten om haar de mond te snoeren.”

Een andere VVD-prominent die het nadrukkelijk níet voor Hirsi Ali opnam, was oud-partijleider Hans Wiegel. Hij vond haar vertrek uit de Kamer „geen verlies” voor de VVD. Politici, bestuurders en sommige andere prominente leden van de partij reageren daar bijna net zo heftig op als Patrick van Schie. Europarlementariër Jeanine Plasschaert noemt het op haar weblog „ronduit walgelijk” dat er VVD-prominenten zijn die Hirsi Ali niet steunen. „Mocht Verdonk in al haar wijsheid besluiten om het paspoort van Ayaan in te trekken, dan maakt Nederland zich volstrekt belachelijk.”

Kamerleden van de VVD zeiden vanochtend vóór het begin van hun wekelijkse fractievergadering dat ze „een raar gevoel” hadden over de kwestie. „Het snijdt door mijn hart”, zei Kamerlid Hans van Baalen. „Hier moet een oplossing voor komen.” Kamerlid Bibi de Vries: „Als er nu iets gebeurt met Ayaan, dan zijn er mensen in onze partij met bloed aan haar handen.”

Dit krijg je ervan, vindt VVD-prominent Henk Vonhoff. „Een partijleider krijg je niet door een Idols-verkiezing.” Vonhoff vindt dat Verdonk langer had moeten nadenken over de kwestie. „Zo’n beslissing neem je na rijper beraad.” Zijn partij, vindt hij ook, is gaan meedoen aan „de heftige onbekooktheid” van deze tijd. „Dat begon met het niet terechte aftreden van Van Aartsen (na de gemeenteraadsverkiezingen, red.), het vervroegen van de termijn voor het kiezen van een lijsttrekker, nog voordat er een verkiezingsprogramma is. Ik vind het principieel fout.”

Volgens Geert Dales, burgemeester van Leeuwarden en voorzitter van de VVD-commissie die het Liberaal Manifest schreef, moet de partij nu een grondige discussie voeren over het vreemdelingenbeleid. „Als de rechtlijnige uitvoering daarvan leidt tot deze absurde situatie, moeten we ons afvragen: is dit wat wij willen?” Dales snapt dat dat een lastige discussie zal worden, omdat Hirsi Ali een partijgenoot is. „Ik heb zelf al eerder een moment gehad van aarzeling. Dat was op de dag dat de Telegraaf schreef: ‘Verdonk: Taïda liegt’. Dat vond ik zo’n overkill van een minister, een zwaargewicht, tegenover iemand die afhankelijk van haar is.”

Dales zegt een paar keer dat hij ook hard kan zijn. „Maar als een beslissing zo’n golf van ontzetting teweeg brengt, moet je gaan nadenken.” Dales vraagt zich hardop af of Verdonks beslissing „daadkracht” betekent en hij geeft zelf meteen het antwoord: nee. „Dan had ze dit al in 2003 moeten doen, toen ze minister werd. Ze moet hiervan op de hoogte zijn geweest.”

Als oud-VVD-leider Dijkstal naar zijn hart luistert, zegt hij, hoeft Hirsi Ali van hem haar Nederlandse paspoort niet kwijt te raken. „Maar gelijke behandeling is een van de belangrijkste uitgangspunten van bestuur.” Dijkstal is blij dat ze uit de Kamer gaat. Hij vond haar geen goed Kamerlid. Ook de voorzitter van de jongerenorganisatie van de JOVD, Klaas-Jeroen Terwal, vindt: gelijke monniken, gelijke kappen. „De partij gaat prat op een stringent vreemdelingenbeleid.”

Hoe moeilijk de VVD het heeft met de kwestie, bleek vanmorgen uit de woorden van Kamerlid Van Baalen. „We staan achter onze collega Ayaan, maar we zullen Verdonk niet afvallen.”

Bijdrage: Huib Modderkolk

    • Inger Kuin
    • Petra de Koning