Nieuwe koers Milli Görüs onduidelijk ‘Geen overname vanuit Keulen’

Met de benoeming van Öner Hamurcu tot voorzitter zou de progressieve koers van moskee-organisatie Milli Görüs voorbij zijn. „We blijven autonoom”, sust hij.

Ze staan broederlijk naast elkaar in het Van der Valk-hotel in Haarlem-Zuid, de oud-voorzitter van de Turkse islamitische federatie Milli Görüs Noord-Nederland en zijn opvolger. Ze drukken hun voorhoofden tegen die van lokale bestuurders die een lange rij voor hen hebben gevormd. De begroetingsceremonie vindt plaats meteen na de rumoerige machtswisseling bij de federatie. Milli Görüs hield gisteren een interne, besloten bijeenkomst in het hotel.

Öner Hamurcu (42), een machinist bij de Nederlandse Spoorwegen uit Amersfoort, is gistermiddag door het hoofdkantoor in het Duitse Keulen benoemd tot de nieuwe voorzitter van de regionale tak in noordelijk Nederland. Milli Görüs (Nationale Visie), opgericht door Turkse gastarbeiders in Europa, is uitgegroeid tot de grootste particuliere moskeeorganisatie in de hele wereld. Meer dan vijfhonderd moskeeën telt de beweging, tot in Australië toe.

In Nederland heeft de organisatie naar schatting 30.000 aanhangers en twee regionale afdelingen. Zuid-Nederland geldt als een doorsnee Milli Görüs-afdeling: conservatief en in zichzelf gekeerd, zoals het hoofdbestuur in het Duitse Keulen. De Duitse geheime dienst volgt de activiteiten van Milli Görüs in dat land op de voet. Noord-Nederland daarentegen staat bekend als de verlichte tak. Onder leiding van onlangs vertrokken directeur Haci Karacaer en de vorige voorzitter zette de noordelijke tak een liberalisering in, met contacten en samenwerking met christelijke en joodse organisaties. De gemeente Amsterdam, waar Milli Görüs Noord-Nederland zetelt, en Nederlandse maatschappelijke organisaties roemden de gedurfde projecten over huiselijk geweld, antisemitisme en homoseksualiteit.

„Ze gingen te ver”, zegt een ontevreden lokale bestuurder over het gevoerde beleid tot nu toe. „Ze hebben jarenlang mogen aanmodderen. Ze luisterden niet naar de achterban en naar het hoofdbestuur en nu heeft Keulen ingegrepen. Nu is de macht aan ons”, zegt Ahmet Kartal uit Soest, bestuurder in het hoofdkantoor in het Duitse Keulen.

Afgaande op uitlatingen van de aanwezigen wordt het lot van de ‘verlichte koers’ van de afgelopen jaren niet duidelijk. Wordt die voortgezet, of volgt Noord-Nederland vanaf nu de lijn van ‘Keulen’?

milli gorüs ‘Geen overname vanuit Keulen’

Terwijl de kersverse voorzitter sussende woorden uitspreekt in de Spanjezaal, zitten enkele voormannen buiten het vorige bestuur af te kraken. „Karacaer liep voor de troepen uit, er was geen draagvlak voor zijn beleid bij de achterban”, vindt Selami Yüksel. Hij zat tot afgelopen jaar ongeveer drie jaar lang in het bestuur totdat hij uit onvrede opstapte. Yüksel had geen moeite met het beleid an sich, zegt hij. Hij beseft ook wel dat een maatschappelijke organisatie tegenwoordig open moet zijn. Alleen communiceerde Karacaer niet met de achterban, ook niet met het bestuur. „Hoe kunnen we homoseksualiteit accepteren als onze religie, net als andere grote religies, die afwijst?” zegt een andere bestuurder. Begrijp hem niet verkeerd, uiteraard heeft hij respect voor homo’s. Hij had een homoseksuele collega met wie hij zelfs goed kon samenwerken, maar zijn „verkeerde keus” accepteren gaat hem te ver. „Ik ga mezelf niet ontkennen. De koran is duidelijk over homoseksualiteit.”

De nieuwe voorzitter, opgegroeid in Nederland en opgeleid als elektricien, belooft ondertussen binnen plechtig dat hij „de gekozen koers’’ niet zal wijzigen. Hij stelt de Nederlandse partners van zijn organisatie gerust: „We zijn Nederlandse moslims, we moeten ons blijven inspannen om beter te integreren in de Nederlandse samenleving”, licht hij na afloop toe. Let op zijn woorden: van een koerswijziging zal geen sprake zijn, absoluut niet. „We gaan op dezelfde voet verder. Ik ga misschien nog meer gas geven in de ingeslagen richting.” Een beetje voorbarig, vindt hij dan ook, dat het kenniscentrum voor emancipatie en participatie ACB de samenwerking met Milli Görüs afgelopen vrijdag heeft opgeschort uit vrees dat Milli Görüs na de Duitse ingreep een conservatievere koers zal gaan varen.

Van een Duitse machtsovername is geen sprake, zegt Hamurcu. De lokale bestuurders hebben de afgelopen weken namen van een of meer kandidaat-voorzitters ingeleverd. Hamurcu bleek door de meeste lokale bestuurders en imams te zijn voorgedragen. In de gesprekken die het hoofdkantoor in Keulen voerde met de meest genoemde kandidaten, zei Hamurcu naar eigen zeggen dat hij de huidige koers van oud-directeur Karacaer wilde voortzetten.

Afgelopen donderdagavond werd hij gebeld door ‘Keulen’. Hamurcu kreeg de baan. De volgende dag werden de details met de wereldwijde voorzitter van Milli Görüs besproken aan een Duitse ontbijttafel. Als ‘Keulen’ de greep op de vrijzinnige tak in Noord-Nederland wilde verstevigen, dan hadden ze Hamurcu echt niet benoemd, zegt Hamurcu zelf. „Ze weten in Duitsland hoe ik er over denk. We hebben ideologische banden met Keulen, geen juridische. We blijven autonoom.”

Maar dat staat haaks op uitlatingen van Kartal van het hoofdbestuur. „Als alles koek en ei was, waarom werd de vorige voorzitter dan vervangen?”, merkt hij op. „Drie maanden. Dan zal duidelijk worden wat er gaat veranderen. Wacht maar af”, zegt hij een beetje onheilspellend buiten het gehoor van Hamarcu. De nieuwe voorzitter is dan net vertrokken in een Mercedes met Duitse kenteken naar een nabijgelegen restaurant.

    • Ahmet Olgun