Horror op kermis van de desillusie

Theater

Het Koude Kind van Marius van Mayenburg door De Theatercompagnie.

Compagnietheater, Amsterdam. Te zien t/m 1/6 aldaar. Inl.: 020-5205230; www.theatercompagnie.nl****

‘Polygaam’ heet het café waar de jonge mensen elkaar ontmoeten. Onheilspellender kan het niet. Daar is het vrijheidslievende meisje Lena bijvoorbeeld, gekleed in een knallend rood jurkje van latex dat haar heupen nauwelijks kan bedekken. Haar bedeesde zusje Tine met strikken in het haar sluipt ook rond. Dan is er de exhibitionist die graag vertoeft op damestoiletten. Het is kermis in de hel in Het Koude Kind. In de kinderwagen ligt een pop, Nina, vertroeteld door haar vader en genegeerd, zelfs vertrapt door haar moeder.

De acht personages die Marius von Mayenburg opvoert vertegenwoordigen ieder een facet van de liefde, die niets moois heeft. Alles, van prille verliefdheid tot gepensioneerde huwelijksdwang, ademt ontgoocheling en verbittering. In de regie van Maaike van Langen vertolken acht spelers, nog net op de toneelschool of pas afgestudeerd, dit horrorcafé van de desillusie. Het gaat er hard aan toe. Von Mayenburg en regisseur Van Langen hebben goed aangevoeld dat de toneeltraditie er een is van voortdurende strijd, van bloed, van verbaal en fysiek geweld. De verliefde Lena snijdt aan het slot haar overspelige minnaar de keel door. De geborneerde vader blijkt seksbelust. En als hij sterft aan een hartaanval en gecremeerd wordt, danst zijn vrouw in een vrijheidsroes op de as. Alleen het zusje Tine bewaart de zuiverheid, al heeft ze haar hart verpand aan een jongeman met fantasieën als hete koortsdromen.

Schrijver Von Mayenburg is duidelijk in de leer geweest bij zijn voorganger Botho Strauss, dramaturg en toneelschrijver aan dezelfde Berliner Schaubühne als hij werkzaam is. Strauss’ toneelstuk Das Park uit de jaren tachtig riep op tot herstel van de gepassioneerde liefde, maar het werd natuurlijk een tranendal. Gezegd moet worden dat de jongere Mayenburg een feilloos gevoel voor humor heeft en speelser met zijn karakters omspringt. Regie en spelers maken van Het Koude Kind een snelle, ironische uitvoering vol verrassende wendingen. Lijnrecht tegenover de opstandige Lena staat haar boosaardige Moeder, gekleed in een strak, vies groen mantelpak. Maar uiteindelijk blijkt zij over meer hartstocht te beschikken dan het jonge meisje zelf. Steeds meer dromen de jonge mensen van grootse daden, van kinderen en huwelijk en een geborgen gezin, en steeds meer neemt het kwaad de overhand. Ze dromen over het mooiste, en vinden zichzelf terug in een poel van wezenloos verdriet. Lena staat aan het slot met bebloede handen op het toneel als een angstaanjagende Lady Macbeth. De tederste rol in Het Koude Kind is weggelegd voor de vader van het poppenkind. Hij reddert en zorgt, de hele orkaan van ellende waait langs hem heen. Maar het dochtertje is een dood kind. Koud, inderdaad. Dat is het sleutelwoord. Polygamie en vluchtige seks mogen een wensdroom zijn, het leidt tot niets. Na afloop rollen er lege flessen goedkope champagne over het podium. Dat is alles wat overblijft.

Kester Freriks

    • Kester Freriks